::ISLAMPP.COM::     دانلود کل سایت بصورت آفلاین! کلیک کنید     ::ISLAMPP.COM::     @ توجه توجه @ به سؤالات تکراری پاسخ داده نخواهد شد، پس لطفا قبل از ارسال سوال، در سایت جستجو کنید@

 اخبار جديد

صفحه أصلى

فتاواى متن

فتاواى صوتى

فتاواى تصويرى

گروهبندى فتاوى

كتابخانه فتاوى

جديدترين فتاوى

دانلود کتاب

اصول و تعبير خواب

فرستادن سؤال

جستجو در سايت

پيشنهادات و انتقادات

ارتباط با ما

درباره ما

آمار سايت

1615499 تعداد بازديد سايت

29705 تعداد كل فتاوى

9091 تعداد فتاواى متن

11381 تعداد فتاواى صوتى

9233 تعداد فتاواى تصويرى

144525477 تعداد كل فتاواى خوانده وشنيده شده

61853 تعداد كل فتاواى ارسال شده

 

نمايش فتاوى

 

فتاوى -->> -->>  فتواى انتخاب شده

آیا اگر پدر در زمان حیاتش قسمتی از اموالش را فقط به بعضی از فرزندانش هبه دهد (ببخشد)، آن هبه تنفیذ می شود؟
شماره فتوى 6644

تعداد بازديد 4935

فرستادن به دوست 

 چاپ كردن

تاريخ اضافه 2011-07-22

 

از یک پدر که خداوند بیامرزدشان ده سال قبل فوت کردند دارائی زیادی مانده است. البته پول نقد نه تنها زمین و قلعه. این پدر سیزده ورثه دارد. دارائیش به همهء اولادهایش تقسیم شده است بجز یک دربند حویلی که در پایتخت کشورشان هست و قیمتش بالاتر است. این حویلی را پدر خودش در وقتی که حیات داشت با دستخت امضاء و مهر و قلم خودش به چهار پسرش که از دو مادر می باشند تعلق داده بود و بخشیده بود. یعنی یک دربند حویلی را خاص به چهار پسرش خط داده است. در آخر دستخط خود نوشته است (عقل سلیم در بدن سالم است). حالا بعد از ده سال سه چهار نفر از ورثه های دیگر هم ادعای حق گرفتن از این حویلی را دارند. موضوع به دعوا کشیده شده است. البته آغاز این دعوا را یکی از دامادان مرحوم آغاز نموده. شرع در این میان چه حکم می کند؟ آیا ورثه های دیگر می توانند از این حویلی که فقط به چهار فرزند بخشیده شده است هم ادعای حق کنند؟ لطفا در این جریان روشنی بیندازید و ما را رهنمائی کنید. 


الحمدلله،

اگر پدر در زمان حیاتش و با اختیار خود قسمتی از اموالش را به یک یا چند تن از فرزندانش ببخشد، به این بخشش هبه گویند، پس این پدر که در زمان حیات خود حویلی را به چهار پسر خود بخشیده است، این بخشش در حکم هبه است، و اگر پدر مالی را به فرزندانش هبه داد دیگر آن مال متعلق به آن فرزند است مگر آنکه قبل از وفاتش پشیمان شود و هبه را باز پس بگیرد.

اما باید توجه داشت که: پدر باید در دادن هبه به فرزندانش عدالت را رعایت کند، و تبعیض بین فرزندان جایز نیست، چرا که این امر موجب دشمنی و کینه و حسادت ما بین آنها می شود و موجب قطع صله رحم می‌گرددکه خداوند به وصل آن امرکرده است‌. و این رای امام احمد و اسحاق و ثوری و طاووس است و بعضی از مالکیه که‌گفته‌اند: اگر بعلت نیاز چنین کاری‌کند اشکال ندارد در غیر آن صورت آن را مکروه می دانیم .

از نعمان بن بشیر رضی الله عنهما روایت است که گفت: أَعْطَانِی أَبِی عَطِیَّةً، فَقَالَتْ عَمْرَةُ بِنْتُ رَوَاحَةَ: لا أَرْضَی حَتَّی تُشْهِدَ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه وسلم، فَأَتَی رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه وسلم فَقَالَ: إِنِّی أَعْطَیْتُ ابْنِی مِنْ عَمْرَةَ بِنْتِ رَوَاحَةَ عَطِیَّةً، فَأَمَرَتْنِی أَنْ أُشْهِدَکَ یَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ: «أَعْطَیْتَ سَائِرَ وَلَدِکَ مِثْلَ هَذَا»؟ قَالَ: لا قَالَ: «فَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْدِلُوا بَیْنَ أَوْلادِکُمْ» قَالَ: فَرَجَعَ فَرَدَّ عَطِیَّتَهُ. (بخاری:2587) مسلم (1623) وفی روایةٍ لمسْلِمٍ قالَ : «فَأَشْهدْ عَلی هذا غَیری» ثمَّ قالَ: «أَیَسُرُّکَ أَنْ یَکُونُوا لک فی الْبِر سَواءً ؟» قالَ : بلی، قالَ: « فَلا إذنْ».

یعنی: پدرم چیزی را به من هدیه کرد. عَمره بنت رواحه (مادرم) گفت: تا رسول ‏الله صلی الله علیه وسلم را گواه نگیری، من راضی نخوام شد. پدرم نزد رسول خدا صلی الله علیه وسلم آمد و گفت: به پسرم که از عَمره بنت رواحه است، چیزی اهدا کرده ام، ولی مادرش می‏گوید که شما را باید گواه بگیرم. رسول ‏الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «آیا سایر فرزندانت را هم، چنین هدیه ای داده‏ای»؟ گفت: خیر. رسول‏الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «از خدا بترسید. و میان فرزندانتان، با عدالت رفتار کنید». نعمان می‏گوید: آنگاه، پدرم برگشت و بخشش خود را پس گرفت.

و در روایت مسلم آمده که: پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم فرمود: «پس کسی غیر از من گواه بگیرید» سپس فرمود: «آیا دوست داری که آنان در خوبی کردن نسبت به تو، با هم یکسان باشند؟ گفت : بله. پیامبر فرمود : پس این کار را نکن».

بنابراین رعایت عدالت ما بین تمامی فرزندان دختر و پسر واجب (یا مستحب) است، اما سوال اینجاست که اگر کسی به بعضی از فرزندانش ببخشد ولی به بقیه ندهد، آیا این بخشش تنفیذ می گردد؟

بعضی از علما با استناد به حدیث نعمان فرموده اند که تبعیض بین فرزندان در هبه (بخشش) حرام است، و استاد سید سابق در کتاب "فقه السنة" آورده: «علمای حنفی و شافعی و مالک و جمهورعلماء برآنندکه مساوات بین فرزندان و مراعات آنان مستحب است و افزون بخشی به یکی ازآنان مکروه است ولی اگرچنین کرد عمل او تنفیذ می‌گردد».. و سپس از حافظ ابن حجر رحمه الله نقل کرده که او در "فتح الباری" گفته: « کسانی‌که مساوات شرعی را واجب می‌دانند درکیفیت آن اختلاف دارند محمد ابن الحسن و احمد و اسحاق و بعضی از شافعیه و مالکیه‌ گفته‌اند عدالت آنست‌ که در بخشش به فرزندان قانون ارث مراعات شود یعنی به مذکر دو برابر مونث داده شود. و دلیل آورده‌اندکه اگر واهب بمیرد سهم آنان در مال چنین است‌. و غیراینان گفته‌اند در اینجا فرق بین مذکر و مونث نیست و ظاهر امر بر تسویه دلالت می‌کند». ا.ه .

خلاصه اینکه پدر باید در بخشش اموال و دارائی خود نسبت به فرزندانش عدالت را رعایت کند تا ما بین آنها دشمنی ایجاد نشود، اما جمهور علما از جمله حنفیه و شافعیه گفته اند که اگر پدر به بعضی از فرزندانش بخشش بیشتری کرد و دیگران را محروم ساخت عمل او تنفیذ می‌گردد.

و ظاهرا این پدر حویلی را به چهار تن از فرزندانش بعنوان هبه بخشیده است، و نیز ظاهرا بدون پشیمان شدن وفات کرده است، بنابراین آن حویلی دیگر جزو میراث پدر نیست و به ملکیت آن چهار پسر او درآمده است، و هرچند که عمل او بر خلاف عدالت بوده و نوعی ظلم در قبال دیگر فرزندانش بوده، اما بر طبق رای جمهور علما بخشش او تنفیذ گشته و آن حویلی متعلق به آن چهار نفر است که پدر در زمان حیاتش به آنها بخشیده است و دیگران حقی در آن ندارند.

اما پیشنهاد می شود که آن چهار برادر که الان مالک آن حویلی هستند، برای جبران کردن عمل پدرشان و اجرای عدالت؛ به دیگر برادران و خواهران خود نیز از آن حویلی سهمی بدهند تا مبادا بین اعضای خانواده کدورتی ایجاد گردد، و این به نیکی و حسنه و خشنودی خداوند متعال نزدیکتر است و آنها نباید مال دنیا را وسیله ای برای ایجاد دشمنی بین اعضای خانواده کنند، همان کاری که پدر می بایست در زمان حیاتش انجام می داد و به همه فرزندانش می بخشید و آنها را محروم نمی ساخت، یعنی اگر به یکی از پسرانش چیزی بخشیده نصف آنرا هم به دخترش می بخشید.

و در صورت نیاز بهتر است برای رفع اختلاف بین خانواده به محکمه شرعی مراجعه کنید.

 

والله اعلم

وصلی الله وسلم علی محمد وعلی آله وأصحابه والتابعین لهم بإحسان إلی یوم الدین

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com