::ISLAMPP.COM::     دانلود کل سایت بصورت آفلاین! کلیک کنید     ::ISLAMPP.COM::     @ توجه توجه @ به سؤالات تکراری پاسخ داده نخواهد شد، پس لطفا قبل از ارسال سوال، در سایت جستجو کنید@

 اخبار جديد

صفحه أصلى

فتاواى متن

فتاواى صوتى

فتاواى تصويرى

گروهبندى فتاوى

كتابخانه فتاوى

جديدترين فتاوى

دانلود کتاب

اصول و تعبير خواب

فرستادن سؤال

جستجو در سايت

پيشنهادات و انتقادات

ارتباط با ما

درباره ما

آمار سايت

1404846 تعداد بازديد سايت

29705 تعداد كل فتاوى

9091 تعداد فتاواى متن

11381 تعداد فتاواى صوتى

9233 تعداد فتاواى تصويرى

73472359 تعداد كل فتاواى خوانده وشنيده شده

2832 تعداد كل فتاواى ارسال شده

 

نمايش فتاوى

 

فتاوى -->> -->>  فتواى انتخاب شده

شخصی مزرعه اش را وقف کرده اما در زمان حیاتش مشخص نکرده در چه جهتی وقف شود
شماره فتوى 8496

تعداد بازديد 4782

فرستادن به دوست 

 چاپ كردن

تاريخ اضافه 2013-09-20

 

پدربزرگم مزرعه ای داشت که در آن هندوانه برداشت می کرد، او آنرا وقف نمود، آیا برای من جایز است که از محصول آن بخورم و یا صدقه و هدیه بدهم؟ و با پول حاصل از فروش محصول چکار کنم؟ و آیا جایز است در مقابل کار در مزرعه دستمزدی برای خودم جدا کنم؟ و مقدار آن چقدر باشد؟


الحمدلله،

اول : کسی که مسئول اداره وقف است می تواند در مقابل کار و مراقبت خود از آن وقف، دستمزد بگیرد. حال اگر شخص وقف کننده مقدار آنرا تعیین کرده باشد، همان مقدار برای اوست، و اگر هم مشخص نکرده باشد در آنصورت مرجع آن به قاضی شرع برمی گردد، اگر در آنجا قاضی شرع در دسترس نبود، در آنصورت مسئول اداره وقف شخصا محاسبه کند و دستمزد عادلانه و منصفانه ای برای خود اختصاص دهد، و شایسته است برای این امر از افراد کارشناس و اهل علم مشورت بخواهد تا به عدالت مطلوب برسد و از مال ظلم و خوردن حرام بدور شود.

در سنت نبوی هم دلیلی بر جواز دستمزد گرفتن توسط مسئول وقف در مقابل کارش وارد شده است، چنانکه ابوهریره رضی الله عنه روایت کرده که رسول خدا صلی الله علیه وسلم فرمود : «لاَ یَقْتَسِمُ وَرَثَتِی دِینَارًا ، مَا تَرَکْتُ بَعْدَ نَفَقَةِ نِسَائِی وَمُؤْنَةِ عَامِلِی فَهْوَ صَدَقَةٌ» بخاری (2624) – وبوَّب علیه : باب نفقة القیِّم للوقف - ومسلم (1760).

یعنی : «وارثان (باز ماندگان) من، دینار و درهمی تقسیم نمی کنند. آنچه من از خود بجای گذاشتم، بعد از نفقة همسرانم و پرداخت مزد کارگرانم، صدقه بشمار می رود».

امام بخاری عنوان باب را اینگونه آورده است : « نفقة سرپرست وقف».

حافظ ابن حجر در شرح این حدیث می گوید : «این دلالت بر مشروعیت دستمزد سرپرست و نگهدارنده وقف دارد، و مراد از کارگران در این حدیث : یعنی سرپرست زمین و اجیر و مشابه اینهاست» "فتح الباری" (5/406) .

و در کتاب دائرة المعارف فقهی آمده : «فقهاء گفتند که سرپرست وقف مستحق دستمزد در مقابل زحمت و اداره مصالح وقف است» "الموسوعة الفقهیة" (44/210).

و باز در همین کتاب آمده : «دستمزد مراقب و سرپرست وقف یا توسط خود وقف کننده تعیین شده و یا توسط قاضی مشخص شده است. اگر دستمزد توسط واقف تعیین شده باشد، در آنصورت سرپرست به همان اندازه که تعیین شده دریافت می دارد، هرچند که دستمزد تعیین شده بیشتر از حد معمول باشد، و این رای حنفیه و شافعیه و حنابله است.

و حنفیه گفتند : اگر واقف دستمزد سرپرست را کمتر از حد معمول گذاشته باشد، قاضی می تواند با درخواست سرپرست، دستمزد او را کامل کند»."الموسوعة الفقهیة" (44/211).

 

دوم : سرپرست و نگهدارنده وقف می تواند از محصول آن بقدر نیاز و دفع شهوت و متعارفی مصرف کند، و می تواند از آن برای اطعام دوستان و مهمانان خود نیز بهره ببرد، اما جایز نیست که برای خود یا دیگران اقدام به جمع آوری و ذخیره محصول کند، و یا از آن بفروشد و از این طریق کسب مال کند.

از ابن عمر رضی الله عنه روایت است که گفت : « أَنَّ عُمَرَ تَصَدَّقَ بِمَالٍ لَهُ عَلَی عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ وَکَانَ یُقَالُ لَهُ: ثَمْغٌ وَکَانَ نَخْلاً، فَقَالَ عُمَرُ: یَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنِّی اسْتَفَدْتُ مَالاً وَهُوَ عِنْدِی نَفِیسٌ، فَأَرَدْتُ أَنْ أَتَصَدَّقَ بِهِ، فَقَالَ النَّبِیُّ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ : «تَصَدَّقْ بِأَصْلِهِ لا یُبَاعُ وَلا یُوهَبُ وَلا یُورَثُ، وَلَکِنْ یُنْفَقُ ثَمَرُهُ». فَتَصَدَّقَ بِهِ عُمَرُ، فَصَدَقَتُهُ تِلْکَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَفِی الرِّقَابِ وَالْمَسَاکِینِ وَالضَّیْفِ وَابْنِ السَّبِیلِ وَلِذِی الْقُرْبَی، وَلا جُنَاحَ عَلَی مَنْ وَلِیَهُ أَنْ یَأْکُلَ مِنْهُ بِالْمَعْرُوفِ أَوْ یُوکِلَ صَدِیقَهُ غَیْرَ مُتَمَوِّلٍ بِهِ» بخاری (2764) ومسلم (1632) .

یعنی : «پدرم در زمان رسول الله صلی الله علیه وسلم باغ نخلی را که ثمغ نام داشت صدقه نمود و گفت: ای رسول خدا! من مالی دارم که نزد من از ارزش بالایی برخوردار است و می خواهم آنرا صدقه بدهم. نبی اکرم صلی الله علیه وسلم فرمود: «اصل آنرا صدقه کن تا فروخته، هبه و به ارث برده نشود و فقط میوة آن مورد استفاده قرار گیرد». عمر صلی الله علیه وسلم آنرا صدقه کرد. و این صدقة او در راه خدا، آزاد ساختن بردگان، کمک به مساکین، پذیرایی مهمان و رهگذر و مساعدت خویشاوندان، صرف می شد. و ایرادی ندارد که سرپرست آن، به اندازه متعارف، از آن بخورد یا به دوستش بخوراند ولی مجاز نیست که (از میوه آن) برای جمع آوری ثروت، استفاه کند».

 

سوم : اگر وقف کننده جهت مصرف وقفش را مشخص نکرده باشد، رضی الله عنه طبق رای جمهور علماء وقف او صحیح و نافذ است، و این خلاف رای شافعیه است که می گویند : وقف منعقد نمی شود.

و اما کسانی که رای بر صحت وقف دادند، درباره جهت مصرف وقف اختلاف نظر دارند :

1- ابویوسف – شاگرد ابوحنیفه – گفته : برای فقراء در نظر گرفته می شود.

2- مالکیه گفتند : بر اساس غالب وقف معمول در شهر و دیار وقف کننده مصرف شود، اگر غالب درکار نباشد پس برای فقراء درنظر گرفته شود.

3- حنابله گفتند : وقف برای ورثه واقف – بر اساس نسبتی که از ارث دارند – مصرف شود، و تنها برای آنها وقف شده اما حق تملک آنرا ندارند، اگر ورثه نداشت پس برای فقراء و مساکین درنظر گرفته شود. و ابن قدامه حنبلی گفته : برای فقراء اختصاص داده شود، بنابراین اگر در نزدیکان وقف کننده افراد فقیری بودند آنها نسبت به دیگران برحق ترند.

نگاه کنید به : "الموسوعة الفقهیة" (44/149 ، 150)، و "أبحاث هیئة کبار العلماء" (5/95) .

بر این اساس : این وقف برای فقراء از نزدیکان واقف مصرف شود، اگر محصول آن بیشتر از نیاز فقراء او بودند و یا از نزدیکانش فقیری وجود نداشت، پس برای دیگر فقرای مسلمان صرف شود.

 

والله اعلم

وصلی الله علی نبینا محمد وعلی اله وصحبه وسلم

منبع : سایت الإسلام سؤال وجواب

 

IslamPP.Com