::ISLAMPP.COM::     دانلود کل سایت بصورت آفلاین! کلیک کنید     ::ISLAMPP.COM::     @ توجه توجه @ به سؤالات تکراری پاسخ داده نخواهد شد، پس لطفا قبل از ارسال سوال، در سایت جستجو کنید@

 اخبار جديد

صفحه أصلى

فتاواى متن

فتاواى صوتى

فتاواى تصويرى

گروهبندى فتاوى

كتابخانه فتاوى

جديدترين فتاوى

دانلود کتاب

اصول و تعبير خواب

فرستادن سؤال

جستجو در سايت

پيشنهادات و انتقادات

ارتباط با ما

درباره ما

آمار سايت

1550413 تعداد بازديد سايت

29705 تعداد كل فتاوى

9091 تعداد فتاواى متن

11381 تعداد فتاواى صوتى

9233 تعداد فتاواى تصويرى

143469623 تعداد كل فتاواى خوانده وشنيده شده

6389 تعداد كل فتاواى ارسال شده

 

نمايش فتاوى

 

فتاوى -->> -->>  فتواى انتخاب شده

حکم قبول هدیه از بدهکار قبل از پرداخت بدهی اش
شماره فتوى 8755

تعداد بازديد 4922

فرستادن به دوست 

 چاپ كردن

تاريخ اضافه 2013-11-30

 

اول : دوست پدرم مقداری پول به پدرم بدهی دارد، او در پرداخت قرضش درنگ می کند و هربار آنرا به تاخیر می اندازد، و پدرم نیز هر بار نزد او می رود و پولش را مطالبه می کند، بدهکار که مالک یک غذاخوری است نیز به پدرم شام مجانی می دهد تا راضی شود و به او مهلت بیشتری بدهد، آیا پذیرفتن این وعده شام از بدهکار بعنوان ربا محسوب می شود؟ چرا که این شام از مبلغ بدهی چیزی نمی کاهد.

 

دوم : خود من مقدار زیادی پول از برادر مسلمانی قرض گرفتم اما به دلیل تنگدستی هنوز نتوانستم قرضم را اداء کنم، آیا جایز است که به مناسبات مختلف مثل تولد فرزند یا خرید مسکن تازه برای او هدایایی ببرم یا اینکه اینهم ربا است؟


الحمدلله،

برای بدهکار جایز نیست که تا قبل از پرداخت بدهی اش به طلبکار خود چیزی را بعنوان هدیه بدهد، مگر آنکه هدیه دادن و هدیه گرفتن بین او و طلبکارش از گذشته به دلیل قرابت و نزدیکی مرسوم بوده باشد. دلیل این حکم بخاطر روایتی است که یحیی بن ابی اسحاق روایت کرده : «سَأَلْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِکٍ : الرَّجُلُ مِنَّا یُقْرِضُ أَخَاهُ الْمَالَ فَیُهْدِی لَهُ . قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ : إِذَا أَقْرَضَ أَحَدُکُمْ قَرْضًا فَأَهْدَی لَهُ أَوْ حَمَلَهُ عَلَی الدَّابَّةِ فَلا یَرْکَبْهَا وَلا یَقْبَلْهُ ، إِلا أَنْ یَکُونَ جَرَی بَیْنَهُ وَبَیْنَهُ قَبْلَ ذَلِکَ» ابن ماجه (2432) حسنه شیخ الإسلام ابن تیمیة فی "الفتاوی الکبری" (6/ 159) .

یعنی : «از انس بن مالک پرسیدم : شخصی از ما به برادرش قرض می دهد و به او هدیه می دهند (حکم این چیست؟). گفت : رسول خدا صلی الله علیه وسلم فرمود : هرگاه یکی از شما قرضی داد و سپس به او هدیه ای داد و یا بر سواری سوار نمود، نه سوار شود و نه هدیه را قبول کند، مگر آنکه از قبل بین او و بدهکار این رسم وجود داشته باشد».

و امام بخاری در صحیح خود از ابوبرده روایت کرده : «أَتَیْتُ الْمَدِینَةَ فَلَقِیتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَلامٍ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ ، فَقَالَ لِی : إِنَّکَ بِأَرْضٍ الرِّبَا بِهَا فَاشٍ ، إِذَا کَانَ لَکَ عَلَی رَجُلٍ حَقٌّ فَأَهْدَی إِلَیْکَ حِمْلَ تِبْنٍ أَوْ حِمْلَ شَعِیرٍ أَوْ حِمْلَ قَتٍّ فَلا تَأْخُذْهُ فَإِنَّهُ رِبًا» بخاری (3814).

یعنی : «به مدینه آمدم، عبدالله بن سلام رضی الله عنه را ملاقات نمودم، او به من گفت : تو در سرزمینی هستی که ربا در آن شایع است، هرگاه طلبی بر شخصی داشتی و او سبدی کاه یا جو یا علوفه حیوان به تو هدیه داد آنرا از وی نگیر، چرا که رباست».

در همین معنا روایات دیگری از گروهی از صحابه نقل شده است.

اگر برای او (یعنی قرض دهنده) سخت آمد که هدیه بدهکارش را رد کند، پس می تواند هدیه را پذیرفته ولی در عوض آنرا بعنوان پرداخت بخشی از طلبش حساب کند.

سعید بن منصور در سنن خود از عبدالله بن عمر رضی الله عنه روایت کرده که مردی نزد وی آمد و گفت : « إنِّی أَقْرَضْت رَجُلا بِغَیْرِ مَعْرِفَةٍ فَأَهْدَی إلَیَّ هَدِیَّةً جَزْلَةً . قَالَ : رُدَّ إلَیْهِ هَدِیَّتَهُ ، أَوْ احْسبهَا لَهُ». یعنی : «من به مردی مبلغی پول قرض دادم و او هدیه ای به من اهداء نمود، ابن عمر گفت : هدیه او را پس بده، و یا آنرا بعنوان بخشی از بدهی اش حساب کن».

و باز سعید بن منصور از سالم بن ابو جَعد روایت کرده که گفت : « جَاءَ رَجُلٌ إلَی ابْنِ عَبَّاسٍ رضی الله عنهما فَقَالَ : إنِّی أَقْرَضْت رَجُلا یَبِیعُ السَّمَکَ عِشْرِینَ دِرْهَمًا ، فَأَهْدَی إلَیَّ سَمَکَةً قَوَّمْتهَا بِثَلاثَةَ عَشَرَ دِرْهَمًا . فَقَالَ : خُذْ مِنْهُ سَبْعَةَ دَرَاهِمَ». یعنی : «مردی نزد ابن عباس رضی الله عنهما رفت و گفت : من به مردی ماهی فروش بیست درهم قرض دادم، او یک ماهی به من هدیه داد که آنرا سیزده درهم برایش حساب کردم، ابن عباس گفت : پس فقط هفت درهم از او مطالبه کن».

و نگاه کنید به : "الفتاوی الکبری" لابن تیمیة (6/159) .

علامه ابن عثیمین در کتاب " الشرح الممتع" (9/ 61) آورده : «اگر کسی بگوید : مادام که حرام است پس چرا هدیه را پس نمی دهد؟

می گوئیم : چون گاهی حیاء و خجالت و یا ترس از شکستن قلب هدیه دهنده مانع از آن می شود که هدیه وی را رد نمود، پس در اینحالت می گوئیم : هدیه را از او بگیر و اینگونه نیت داشته باش که در مقابل هدیه اش چیزی مشابه و معادل یا حتی بیشتر را به او بدهی، و یا هدیه اش را بعنوان بخشی از طلب خود حساب کن، و این ایرادی ندارد».

بطور خلاصه " هرگاه کسی به شخصی مبلغی قرض داد، برای او روا نیست تا قبل از دریافت قرضش از او هدیه ای یا منفعتی قبول کند، مگر در سه حالت زیر :

1- در گذشته – یعنی حتی قبل از قرض دادن – هدیه دادن و هدیه گرفتن بین آنها مرسوم بوده باشد.

2- هدیه را به این نیت بگیرد که او نیز معادل آنرا به وی خواهد داد.

3- هدیه را بگیرد و در عوض آنرا بعنوان بخشی از طلب خود حساب کند.

بنابراین پدر شما نباید این هدیه را بپذیرد مگر آنکه یا آنرا بعنوان دریافت طلبش حساب کند و یا معادل آنرا به وی بدهد.

و اما در مورد شما : جایز است در مناسبات مختلف هدایایی را به برادر مسلمان خود – که از او قرض گرفته اید – بدهید، زیرا سبب این هدایا چیزی جز قرض و بدهی است، یعنی عرف و رسم است که به مناسبت تولد نوزاد به او هدیه داده می شود.

منبع : سایت (الإسلام سؤال وجواب).

 

والله اعلم

وصلی الله علی نبینا محمد وعلی اله وصحبه وسلم

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com