::ISLAMPP.COM::     دانلود کل سایت بصورت آفلاین! کلیک کنید     ::ISLAMPP.COM::     @ توجه توجه @ به سؤالات تکراری پاسخ داده نخواهد شد، پس لطفا قبل از ارسال سوال، در سایت جستجو کنید@

 اخبار جديد

صفحه أصلى

فتاواى متن

فتاواى صوتى

فتاواى تصويرى

گروهبندى فتاوى

كتابخانه فتاوى

جديدترين فتاوى

دانلود کتاب

اصول و تعبير خواب

فرستادن سؤال

جستجو در سايت

پيشنهادات و انتقادات

ارتباط با ما

درباره ما

آمار سايت

1551626 تعداد بازديد سايت

29705 تعداد كل فتاوى

9091 تعداد فتاواى متن

11381 تعداد فتاواى صوتى

9233 تعداد فتاواى تصويرى

143495949 تعداد كل فتاواى خوانده وشنيده شده

6692 تعداد كل فتاواى ارسال شده

 

نمايش فتاوى

 

فتاوى -->> -->>  فتواى انتخاب شده

روش صحیح قرض دادن و قرض گرفتن
شماره فتوى 8757

تعداد بازديد 4977

فرستادن به دوست 

 چاپ كردن

تاريخ اضافه 2013-12-01

 

روش صحیح قرض دادن چیست؟ و آیا اگر برای قرض دادن اموال خود شاهد نگیریم گناهکاریم؟


الحمدلله،

روش صحیح قرض دادن و قرض گرفتن را الله متعال در آیه سوره بقره که درباره دَین است چنین بیان فرموده است : « یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذَا تَدَایَنتُمْ بِدَیْنٍ إِلَی أَجَلٍ مُسَمًّی فَاکْتُبُوهُ وَلْیَکْتُبْ بَیْنَکُمْ کَاتِبٌ بِالْعَدْلِ وَلا یَأْبَ کَاتِبٌ أَنْ یَکْتُبَ کَمَا عَلَّمَهُ اللَّهُ فَلْیَکْتُبْ وَلْیُمْلِلْ الَّذِی عَلَیْهِ الْحَقُّ وَلْیَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ وَلَا یَبْخَسْ مِنْهُ شَیْئًا فَإِنْ کَانَ الَّذِی عَلَیْهِ الْحَقُّ سَفِیهًا أَوْ ضَعِیفًا أَوْ لا یَسْتَطِیعُ أَنْ یُمِلَّ هُوَ فَلْیُمْلِلْ وَلِیُّهُ بِالْعَدْلِ وَاسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجَالِکُمْ فَإِنْ لَمْ یَکُونَا رَجُلَیْنِ فَرَجُلٌ وَامْرَأَتَانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنْ الشُّهَدَاءِ أَنْ تَضِلَّ إِحْدَاهُمَا فَتُذَکِّرَ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَی وَلَا یَأْبَ الشُّهَدَاءُ إِذَا مَا دُعُوا وَلَا تَسْأَمُوا أَنْ تَکْتُبُوهُ صَغِیرًا أَوْ کَبِیرًا إِلَی أَجَلِهِ ذَلِکُمْ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ وَأَقْوَمُ لِلشَّهَادَةِ وَأَدْنَی أَلَّا تَرْتَابُوا إِلَّا أَنْ تَکُونَ تِجَارَةً حَاضِرَةً تُدِیرُونَهَا بَیْنَکُمْ فَلَیْسَ عَلَیْکُمْ جُنَاحٌ أَلَّا تَکْتُبُوهَا وَأَشْهِدُوا إِذَا تَبَایَعْتُمْ وَلا یُضَارَّ کَاتِبٌ وَلَا شَهِیدٌ وَإِنْ تَفْعَلُوا فَإِنَّهُ فُسُوقٌ بِکُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَیُعَلِّمُکُمْ اللَّهُ وَاللَّهُ بِکُلِّ شَیْءٍ عَلِیمٌ * وَإِنْ کُنتُمْ عَلَی سَفَرٍ وَلَمْ تجِدُوا کَاتِبًا فَرِهَانٌ مَقْبُوضَةٌ فَإِنْ أَمِنَ بَعْضُکُمْ بَعْضًا فَلْیُؤَدِّ الَّذِی اؤْتُمِنَ أَمَانَتَهُ وَلْیَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ وَلَا تَکْتُمُوا الشَّهَادَةَ وَمَنْ یَکْتُمْهَا فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِیمٌ» البقرة/282-283 .

یعنی : « ای کسانی که ایمان آورده‏اید! هنگامی که بدهی مدّت‏داری (به خاطر وام یا داد و ستد) به یکدیگر پیدا کنید، آنرا بنویسید! و باید نویسنده‏ای از روی عدالت، (سند را) در میان شما بنویسد! و کسی که قدرت بر نویسندگی دارد، نباید از نوشتن -همان طور که خدا به او تعلیم داده- خودداری کند! پس باید بنویسد، و آن کس که حق بر عهده اوست، باید املا کند، و از خدا که پروردگار اوست بپرهیزد، و چیزی را فروگذار ننماید! و اگر کسی که حق بر ذمه اوست، سفیه (یا از نظر عقل) ضعیف (و مجنون) است، یا (به خاطر لال بودن،) توانایی بر املاکردن ندارد، باید ولیّ او (به جای او،) با رعایت عدالت، املا کند! و دو نفر از مردان (عادل) خود را (بر این حقّ) شاهد بگیرید! و اگر دو مرد نبودند، یک مرد و دو زن، از کسانی که مورد رضایت و اطمینان شما هستند، انتخاب کنید! (و این دو زن، باید با هم شاهد قرار گیرند،) تا اگر یکی انحرافی یافت، دیگری به او یادآوری کند. و شهود نباید به هنگامی که آنها را (برای شهادت) دعوت می‏کنند، خودداری نمایند! و از نوشتن (بدهیِ خود،) چه کوچک باشد یا بزرگ،ملول نشوید (هر چه باشد بنویسید)! این، در نزد خدا به عدالت نزدیکتر، و برای شهادت مستقیم تر، و برای جلوگیری از تردید و شک (و نزاع و گفتگو) بهتر می‏باشد؛ مگر اینکه داد و ستد نقدی باشد که بین خود، دست به دست می‏کنید. در این صورت، گناهی بر شما نیست که آن را ننویسید. ولی هنگامی که خرید و فروش (نقدی) می‏کنید، شاهد بگیرید! و نباید به نویسنده و شاهد، (به خاطر حقگویی،) زیانی برسد (و تحت فشار قرار گیرند)! و اگر چنین کنید، از فرمان پروردگار خارج شده‏اید. از خدا بپرهیزید! و خداوند به شما تعلیم می‏دهد؛ خداوند به همه چیز داناست. و اگر در سفر بودید، و نویسنده‏ای نیافتید، رهن بگیرید! (رهنی که در اختیار طلبکار قرار گیرد) و اگر به یکدیگر اطمینان (کامل) داشته باشید، (یعنی اگر طلبکار، بدهکار را برحق‌ خویش‌ امین‌ دانست‌ و لذا از وی‌ گروی‌ نگرفت، یا مورد وام‌ را ننوشت‌ و وثیقه‌ای‌ ترتیب‌ نداد) باید کسی که امین شمرده شده (و بدون رهن، چیزی از دیگری گرفته)، امانت (و بدهی خود را بموقع) بپردازد؛ و از خدایی که پروردگار اوست. بپرهیزد! و شهادت را کتمان نکنید! و هر کس آن را کتمان کند، قلبش گناهکار است. و خداوند، به آنچه انجام می‏دهید، داناست».

پس بر اساس آیه کریمه، روش صحیح قرض چنین است :

1- مدت زمان قرض مشخص شود، یعنی مدتی که قرض بعد از آن پرداخت خواهد شد.

2- قرض و مدت زمان آن کتابت (نوشته) شود.

3- اگر کسی که قرض را کتابت می کند شخصی جز بدهکار است، پس این بدهکار است که بایستی صیغه کتابت را بگوید تا برایش بنویسد.

4- اگر بدهکار توانایی نوشتن را به دلیل بیماری یا غیره ندارد، در آنصورت ولی و سرپرست او متولی املاء آن خواهد بود.

5- بر قرض خود شاهد بگیرند، دو مرد یا یک مرد و دو زن را بر آن شاهد بگیرند.

6- طلبکار می تواند وثیقه ای را بعنوان رهن از بدهکار بگیرد، و فایده رهن آنست که هرگاه موعد پرداخت قرض فرا رسید و بدهکار از ادای دَین خود امتناع ورزید، در آنصورت طلبکار می تواند مورد رهن را بفروشد و با آن طلب خود را صاف کند، و اگر چیزی بیشتر از مقدار طلبش باقی ماند آنرا به صاحبش یعنی بدهکار پس می دهد.

نکته : محکم کاری که طرفین بوسیله (کتابت، شاهد آوردن، و رهن) انجام می دهند از باب استحباب و افضلیت است نه وجوب، هرچند بعضی از علماء گفتند : نوشتن قرض واجب است، اما اکثر علماء گفتند : مستحب است، و این رأی راجح است.

برای توضیحات بیشتر در این مورد به فتوای (4382) و (7839) مراجعه کنید.

بنابراین اگر طرفین قرض را کتابت نکنند و بر آن شاهد نگیرند و یا رهنی گرفته نشود، بخاطر آن گناهی حاصل نمی شود، اما در این حالت باید پرهیزگار بود و از خدا ترسید، زیرا صاحب حق در معرض خطر قرار دارد و احتمالا حقش را از دست بدهد، بنابراین خداوند در این حالت به کسی که حق بر گردن اوست دستور داده است تا از خدا بترسد، و امانت خود را باز پس بدهد.

نگاه کنید به : تفسیر علامه سعدی ذیل آیه 283 بقره .

و اگر قرض را کتابت نکند و سپس بدهکار بدهی خود را به وی انکار کند و یا در ادای آن درنگ نماید، پس طلبکار نباید کسی جز خود را سرزنش کند، زیرا اوست که حق خود را در معرض نابودی قرار داده است، و در حدیث نبوی وارد شده که دعای طلبکار بر بدهکارش – اگر قرض را ننوشته باشد – قبول نمی شود، چنانکه فرمودند : « ثَلَاثَةٌ یَدْعُونَ اللهَ عَزَّ وَجَلَّ فَلَا یُسْتَجَابُ لَهُمْ: ... وذکر منهم : وَرَجُلٌ کان له علی رجل مال فَلَمْ یُشْهِدْ علیه» صحیح الجامع (3075) .

یعنی : «سه نفر دعاء می کنند اما خداوند برایشان اجابت نمی کند : ... یکی از آنها کسی است که : مالی به شخصی قرض داده اما بر آن شاهد نگرفته باشد».

باید دانست حکمت‌ در احکامی‌ که‌ خدای‌ عزوجل‌ در این‌ دو آیه‌ کریمه‌ بدانها امر فرموده‌؛ حفظ روابط دوستی‌ در میان‌ مردم‌ و جلوگیری‌ از بروز کشمکش‌هایی ‌است‌ که‌ در میان‌ آنان‌ بر محور مسائل‌ مالی‌ بروز می‌نماید و به‌ قطع‌ روابط میان ‌آنها می‌انجامد.

منبع : سایت (الإسلام سؤال وجواب).

 

والله اعلم

وصلی الله علی نبینا محمد وعلی اله وصحبه وسلم

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com