::ISLAMPP.COM::     دانلود کل سایت بصورت آفلاین! کلیک کنید     ::ISLAMPP.COM::     @ توجه توجه @ به سؤالات تکراری پاسخ داده نخواهد شد، پس لطفا قبل از ارسال سوال، در سایت جستجو کنید@

 اخبار جديد

صفحه أصلى

فتاواى متن

فتاواى صوتى

فتاواى تصويرى

گروهبندى فتاوى

كتابخانه فتاوى

جديدترين فتاوى

دانلود کتاب

اصول و تعبير خواب

فرستادن سؤال

جستجو در سايت

پيشنهادات و انتقادات

ارتباط با ما

درباره ما

آمار سايت

1506899 تعداد بازديد سايت

29705 تعداد كل فتاوى

9091 تعداد فتاواى متن

11381 تعداد فتاواى صوتى

9233 تعداد فتاواى تصويرى

142592513 تعداد كل فتاواى خوانده وشنيده شده

2842 تعداد كل فتاواى ارسال شده

 

نمايش فتاوى

 

فتاوى -->> -->>  فتواى انتخاب شده

سنت در سلام کردن برای کسی که وارد مجلس می شود.
شماره فتوى 2474

تعداد بازديد 4794

فرستادن به دوست 

 چاپ كردن

تاريخ اضافه 2009-12-19

 

بسیاری از مردم عادت کرده اند، بخصوص در مجالس و عروسی ها، وقتی که وارد مجلس می شوند از سمت راست مجلس شروع می کنند به دست دادن و سلام کردن به همه کسانی که آن جا نشسته اند، تا اینکه همه مجلس را دور می زنند، و این امر سبب می شود تا بعضی از حاضران در جلسه همچون پیرمردان بلند شوند و بنشینند، و باز دوباره بلند شوند و بنشینند. گاهی در سمت راست مجلس کودکان و افراد کوچکتر نشسته اند. کمتر مناسبت و جلسه ای هست که این چیز در آن نباشد؛ لذا از جنابعالی تقاضا می شود که این مسئله را توضیح دهید و سنت در این مورد را بیان کنید.    جزاکم الله خیرا .


الحمدلله،

تا جایی که من می دانم سلام کردن و دست دادن با تک تک افراد حاضر در جلسه، اصل و ریشه ای در سنت ندارد؛ بلکه سنت بر عکس این است. فردی که وارد جلسه می شود باید سلام کند و جایی بنشیند که آخر مجلس است؛ احمد و ابو داود از جابر بن سمرة رضی الله عنه روایت کرده اند که گفت: « هر گاه به مجلس پیامبر صلی الله علیه و سلم می آمدیم در جایی می نشستیم که پایان مجلس بود . » ابو داود 4825 و ترمذی 2725.

از انس ابن مالک رضی الله عنه روایت است که گفت: « هیچ کس برای اصحاب از پیامبر صلی الله علیه و سلم محبوب تر نبود؛ هر گاه اصحاب، پیامبر  را می دیدند برای ایشان بلند نمی شدند؛ چون می دانستند که پیامبر صلی الله علیه و سلم بلند شدن را نمی پسندد» ترمذی 2754.

روایت ترمذی، و می گوید: «حدیث حسن صحیح». آلبانی در حاشیه « المشکاة » می گوید: اسناد آن صحیح است. مشکاة المصابیح 3/1331 (4698 )

پس وقتی صحابه صلی الله علیه و سلم برای پیامبر بلند نمی شود، این دلالت می کند که هرگاه پیامبر صلی الله علیه و سلم وقتی وارد مجلس اصحاب می شد با آن ها دست نمی داد، و اگر پیامبر صلی الله علیه و سلم با اصحاب دست می داد آن ها بلند می شدند؛ زیرا بعید به نظر می آید که پیامبر صلی الله علیه و سلم نزد یکی از صحابه بایستد تا با او دست دهد؛ اما او بلند نشود؛ چون بدیهی است که صحابه رضی الله عنهم بیش از همه پیامبر صلی الله علیه و سلم را تعظیم می کردند، و کاملاً ادب را در حضور ایشان رعایت می کردند.

 اما این که فردی وارد مجلس می شود و از سمت راست آغاز می کند، مثل این که آب (و این زمانی است که آب و چای برای همه مردم تقسیم می شود؛ اما اگر شخصی آب یا چای درخواست نمود باید اول به ایشان داده شود.) یا قهوه یا چای را از سمت راست خودش به اهل مجلس تعارف می نماید، این خلاف سنت است؛ بلکه سنت این است که از بزرگتر شروع شود، چنان که ابن عباس رضی الله عنه روایت می کند: کان رسول الله صلی الله علیه وسلم إذا سقی قال: [ اِبْدَؤُوا بالکبیرِ أو قال: بالأَکَابِرِ]  » « پیامبر خدا صلی الله علیه و سلم وقتی آب می نوشید؛ سپس می فرمود: [از بزرگتر یا می گفت از بزرگترها شروع کنید] (ابویعلی 2425 و طبرانی در الاوسط 3786 روایت کرده است. هیثمی در مجمع الزوائد 5/81 می گوید: «راویان ابو یعلی رجال صحیح هستند.»)

 (یعنی ابتدا به بزرگتر آب بدهید) روایت از «ابویعلی »  علامه ابن حجر در فتح الباری 10/87 می گوید: این حدیث با سند قوی روایت شده است.

 علامه ابن حجر این حدیث را با حدیث انس بن مالک رضی الله عنه جمع کرده که انس روایت می کند:[ أَنَّ النبی صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ شَرِبَ لَبَنًا وَعَنْ یَسَارِهِ أَبُو بَکْرٍ رضی الله عنه وَعَنْ یَمِینِهِ أَعْرَابِیٌّ؛ فقال عمر رضی الله عنه – و خاف أن یُعْطِیه الأعرابی-: أَعْطِ أبابکر یا رسول الله عندک، فَأَعْطَاهُ الْأَعْرَابِیَّ الذی عن یمینِهِ ثُمَّ قَالَ: الْأَیْمَنَ فَالْأَیْمَنَ]

 [پیامبر صلی الله علیه و سلم شیر نوشید و در سمت چپ او ابوبکر رضی الله عنه بود و در سمت راست ایشان مردی صحرا نشین بود. عمر رضی الله عنه ترسید که پیامبر صلی الله علیه و سلم  شیر را به بادیه نشین بدهد که در سمت راست پیامبر نشسته بود –گفت: ای رسول خدا باقیمانده ی شیر را به ابوبکر بدهید که کنارتان نشسته است، اما پیامبر صلی الله علیه و سلم شیر را به بادیه نشین داد که در سمت راست او بود و فرمود: از سمت راست باید شروع کرد]. بخاری 2352 . بخاری این حدیث را در کتاب المساقاة و در جاهای دیگری با الفاظی دیگر نزدیک به این متن روایت کرده است.

علامه ابن حجر در فتح الباری 10/87 کتاب الأشربة می گوید: این حدیث با حدیث قبلی اینگونه قابل جمع است که این حدیث، بر حالتی حمل می شود که تمام افرادِ حاضر در مجلس، در یک سطح قرار دارند، اما اگر تمام افراد در جلوی بزرگتر نشسته اند و یا اینکه همه در سمت چپ یا پشت سر باشند و یا اصلاً فرد بزرگسالی در میان آن ها نباشد، در این صورت شروع کردن از سمت راست را به عنوان یک قاعدهء کلی، ترک می کنیم و ابتدا از بزرگتر شروع می کنیم، و یا از عمومیت این امر، آغاز به بزرگتر، خاص می شود؛ وقتی بعضی از سمت راست رئیس نشسته باشند و بعضی سمت چپ، در این صورت کوچک بر بزرگ و  کسی که در رده ی پایین تر است بر کسی که در رده بالاتر است، مقدم می گردد. یعنی وقتی کوچکتر و کسی که در رده پایین تر است در سمت راست رئیس قرار داشته باشند.

 پس آنچه از سنت روشن می گردد، این است که اگر در چپ و راست افرادی بودند، مانند این که ساقی یا کسی که نوشید و خواست اضافه را به کسی از همنشین ها بدهد، باید از کسی آغاز کند که در سمت راست او قرار دارد، خواه به سبب علم یا ثروت یا سن برتر باشد یا نباشد.

بنابراین در این حالت حق تقدم با کسانی است که طرف راست قرار دارند؛ اما اگر کسانی که در مجلس نشسته بودند همه روبروی رئیس بودند باید از کسی آغاز کند که بزرگتر است، چنانکه در حدیث سابق، از ابویعلی آمده بود و چنانکه در حدیث بخاری در باب «دفع السواک إلی الأکبر» آمده که ابن عمر رضی الله عنهما روایت می کند که پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمود:[ أَرَانِی أَتَسَوَّکُ بِسِوَاکٍ فَجَاءَنِی رَجُلَانِ أَحَدُهُمَا أَکْبَرُ مِنْ الْآخَرِ فَنَاوَلْتُ السِّوَاکَ الْأَصْغَرَ مِنْهُمَا؛ فَقِیلَ لِی: کَبِّرْ، فَدَفَعْتُهُ إِلَی الْأَکْبَرِ مِنْهُمَا] بخاری 246

« در خواب دیدم که مسواک می زنم. آنگاه دو مرد نزد من آمدند که یکی بزرگتر بود. من مسواک را به کوچکتر دادم؛ به من گفته شد: مسواک را به بزرگتر بده، من هم مسواک را به بزرگتر دادم.]

حافظ ابن حجر در شرح این حدیث می گوید:  ابن بطال می گوید: در این حدیث اشاره شده که در تعارف کردن مسواک، بزرگتر مقدّم است، و همچنین غذا و آب و راه رفتن و سخن گفتن نیز همین حکم را دارد. فتح الباری 1/357

 اگر همه افراد در سمت راست یا چپ بودند، آیا از بزرگتر آغاز شود؟ چون در این صورت کسی از نظر راست بودن بر دیگران برتری ندارد؛ زیرا همه در یک سمت قرار دارند یا از کسانی شروع کند که به او نزدیکترند؟؛ چون نزدیکی اعتبار دارد.   

  ام المؤمنین عایشه رضی الله عنها از پیامبر صلی الله علیه و سلم پرسید و گفت:[ إنَّ لِی جارَیْنِ  فإلی أیِّهِمَا أُهْدِی؟ فقَالَ:إِلَی أقْرَبِهِمَا مِنکِ بَاباً] [من دو همسایه دارم به کدام یک هدیه دهم؟ پیامبر فرمود: به کسی که دروازهء خانه اش به تو نزدیکتر است] بخاری 2259 ، 2595 ، 6020 و دیگران

  . این حدیث از حدیث اول نزدیکتر است، اما اگر مقتضای حال را در نظر بگیرد، بهتر است.

به این خاطر در مورد این مسئله به تفصیل سخن گفتم؛ زیرا مردم شیوه ای مخالف با سنت پیامبر در پیش گرفته اند؛ زیرا سنت این است که فرد وقتی وارد مجلس می شود باید سلام کند و در جایی بنشیند که انتهای مجلس است؛ مگر آنکه در میان اهل مجلس کسی باشد که حالت و وضعیت، چنین اقتضا می کند که به طور ویژه با او دست داده شود، مثلاً به خاطر علم یا بزرگی سن یا آمدنش از سفری و ... ، امروزه مردم شیوه ی جدید را با این عقیده که سنت است و مایهء تقرب به الله تعالی می باشد، انجام می دهند، که البته با این توضیح مشخص شد که چنین کاری  بر خلاف سنت است.

از الله تعالی می خواهم که ما را در تحصیل علم و عمل به راه راست هدایت کند و دلهای ما را پس از آن که ما را هدایت نموده منحرف نسازد و از سوی خود به ما رحمت ببخشد. بی گمان او بخشنده است.

 

والحمدلله رب العالمین، و صلی الله و سلم علی نبینا محمد و علی آله و صحبه اجمعین.

فتوا با امضای شیخ ابن عثیمین   23/4/1419 هــ

 

IslamPP.Com