حکم ذبایح اهل کتاب برای مسلمانان چیست؟
 

حکم ذبایح اهل کتاب برای مسلمانان چیست؟

الحمدلله،

در کل ذبایح (گوشت حیوانات سربریده شده) مسلمانان زمانی صحیح است که هنگام ذبح حیوان اسم الله (یعنی بسم الله الرحمن الرحیم) بر آن برده شده باشد.در غیر اینصورت اگر مسلمانی عمدا اسم الله تعالی را ترک گفته باشد، آن ذبیحه حلال نیست.

قرآن می فرماید:« وَلاَ تَأْکُلُواْ مِمَّا لَمْ یُذْکَرِ اسْمُ اللّهِ عَلَیْهِ وَ إِنَّهُ لَفِسقٌ  »(انعام 121)

یعنی: از گوشت حیوانی نخورید که (به هنگام ذبح عمداً) نام خدا بر آن برده نشده است؛ چراکه خوردن از چنین گوشتی نافرمانی (از دستور خدا) است.

) فَکُلُوا مِمَّا ذُکِرَ اسمُ اللهِ عَلَیهِ إن کُنتُم بِآیَاتِهِ مُؤمِنِینَ ) (أنعام : 118)

 

یعنی:«پس از گوشت چهارپایانی بخورید که به هنگام ذبح نام خدا را بر آن برده‌اند، اگر به آیات خدا ایمان دارید».

 

البته باید بصورت شرعی ذبح شود:

آلت  و  ابزار  ذبح  نیز  تیز  باشد،  بگونه‌ای‌که  خون  جاری  سازد  وگلو  را  ببرد  و  قطع‌کند  ازقبیل‌کارد  و  چاقو  و  سنگ  تیز و  چوب  تیز  و  برنده  و  شمشیر  و  شیشه  و  نی  نوک  تیز و  برنده‌ای‌که  چون‌کارد  و  چاقو  ببرد  و استخوان  تیز  بجز  ناخن  و  دندان‌: 

الف‌:  مالک  روایت‌کرده  است‌که  زنی‌گوسفند  می‌‌چرانید،‌گوسفندی  دچار  حادثه  شد،  آن  زن  آن  را  دریافت  و با  سنگی  تیز آن  را  سربرید.  دراین  باره  ازپیامبر صلی الله علیه و سلم   سوال شد  فرمود:  “‌اشکالی  ندارد”‌. 

ب‌:  روایت  شده  است  که  از  پیامبر صلی الله علیه و سلم   سوال  شد،  که  آیا  می‌توانیم‌که  به  وسیله سنگ  تیز و  عصای  پاره  شده  تیز  ذبح  را  انجام  دهیم‌؟‌گفت‌:  شتاب‌کن  وآن  را  سرببر،  و  هر  چیزی‌که  خون  را  جاری‌کند  و  نام  خدا  برآن  ذکرشده  باشد،  ازآن  بخورجز  با  دندان  و  ناخن‌.  بروایت  مسلم‌.

ج‌:  پیامبر صلی الله علیه و سلم    ازشریطه  الشیطا‌ن  نهی‌کرد  یعنی  بگونه‌ای  حیوان  را  سرببرند که  تنها  پوست  را  پاره ‌کند  و رگهای‌ گردن  را  قطع  نکنند  و بگذارندکه  حیوان  بتدریج  بمیرد  از  این  نوع  ذبح  نهی‌کرد  و  آن  را  “‌شریطه  الشیطا‌ن‌”  نام  نهاد.

این  حدیث  را  ابوداود  از  ابن  عباس  نقل  کرده  و  در  اسناد  آن  عمرو  بن  عبدالله صنعانی  وجود  داردکه  ضعیف  است‌. 

‌گلو  و  مری  هر  دو  بریده  شوند  و  بتمامی  جدا  کردن  آنها  از  تن  شرط  نیست  و  همچنین  قطع  دو  شاهرگ ‌گردن  نیزشرط  نیست‌{ ‌این  مذهب  امام  شافعی  و  احمد  است  و  بقول  مالک  و  ابوحنیفه  بایستی  هر  دو  شاهرگ  همرا ه گلو  قطع  و  بریده گردند  والا  ذبح  صحیح  نیست‌. }

چون  حلقوم  ومری  تنها  راه  خوراک  وآب  هستند  وبدون  آنها  حیات  وزندگی  ممکن  نیست  ومراد  ازمرگ  همان  است  واگربکلی  سررا  جدا کردند  اشکالی  ندارد  و  اگر از پشت‌گردن  هم  آن  را  ذبح‌کنند  اشکالی  ندارد،  مشروط  بر  اینکه  وسیله  ذبح  بمحل  ذبح  یعنی‌ گلو  و مری  برسد  و آنها  را  قطع ‌کند.

 

اما اگر مسلمانی در هنگام ذبح فراموش کرده باشد تا اسم الله تعالی را بیاورد، در اینصورت چون عمدی نبوده، کافیست که هنگام خوردن بر آن نام خدا برده شود.

در صحیح بخاری از ام المؤمنین‎ ‎عائشه رضی الله عنها‎ ‎روایت شده ‏که فرمودند):أَنَّ قَوْمًا قَالُوا‎ ‎لِلنَّبِیِّ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ قَوْمًا‎ ‎یَأْتُونَا بِاللَّحْمِ لَا نَدْرِی أَذُکِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَیْهِ أَمْ‎ ‎لَا فَقَالَ سَمُّوا عَلَیْهِ ‏أَنْتُمْ وَکُلُوهُ قَالَتْ وَکَانُوا حَدِیثِی‎ ‎عَهْدٍ بِالْکُفْرِ )بخاری

یعنی:گروهی به ‏پیامبر صلی الله علیه وسلمگفتند: قومی برای ما گوشت آورده اند، و ما ‏نمی دانیم که آیا آنها هنگام ذبح اسم خدا را بر‎ ‎آن برده ‏اند یا نه؟ پیامبره‎ ‎فرمودند: نام خدا را بر آن ببرید و‎ ‎بخورید. عائشه رضی الله عنها ‎ ‎می گوید: آن قوم تازه مسلمان شده ‏بودند.

لذا چون قومی که گوشت آورده بودند مسلمان بودند و از طرفی معلوم نبود که آیا (بدلیل نا آشنا بودن به احکام ذبح) هنگام ذبح اسم الله را آورده اند یاخیر؟ پیامبر صلی الله علیه وسلم بدانها می فرماید که هنگام خوردن اسم خدا را بیاورند.

 

ذبایح اهل کتاب ( یهودی و نصرانی(مسیحی)) نیز برای مسلمانان حلال است.به شرطیکه آن اهل کتاب از دین خود مرتد نشده باشند.یعنی ذبیحه کسی که قبلا یهودی بوده ولی الان به دین خود معتقد نیست (و اسلام هم نیاورده) حلال نیست.

دلایل حلال بودن ذبایح اهل کتاب:

‎ ‎خداوند می فرماید« :الْیَوْمَ أُحِلَّ لَکُمُ الطَّیِّبَاتُ وَطَعَامُ الَّذِینَ ‏أُوتُوا الْکِتَابَ حِلٌّ لَکُمْ وَطَعَامُکُمْ حِلٌّ لَهُمْ»(مائده 5)

یعنی: امروز برای ‏شما چیزهای پاکیزه حلال کرده شده، و‎ ‎غذای اهل ‏کتاب برای شما حلال است، و غذای شما برای آنها ‏حلال است.»

آیه به صراحت‎ ‎دلالت بر حلال بودن طعام ‏اهل کتاب دارد،(طعامهم: کشتارشان)، همچنانکه امام ‏بخاری از‎ ‎ابن عباس رضی الله عنهما  روایت کرده است.

در صحیحین- بخاری و مسلم- از‎ ‎روایت انس بن ‏مالک رضی الله عنه آمده « أَنَّ یَهُودِیَّةً أَتَتْ ‏النَّبِیَّ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ بِشَاةٍ مَسْمُومَةٍ فَأَکَلَ مِنْهَا »

یعنی: یهودیی گوشت گوسفندی مسموم را برای‎ ‎پیامبره‎ ‎به ‏عنوان هدیه آورد و پیامبره‎ ‎از آن‎ ‎خورد…».

 این ‏حدیث دلیلی بر حلال بودن ذبیحه اهل کتاب است، و ‏گرنه،‎ ‎پیامبر صلی الله علیه وسلم ‎ ‎از این گوسفند نمی‌خورد. اقوال علما نیز ‏بر این مسئله تأکید‎ ‎دارند، و اکثر اهل علم، اجماع را بر ‏این مسئله نقل کرده اند.

‎ ‎ابن قدامه می فرماید:(و خلاصه مطلب،‎ ‎هرکس از ‏مسلمانان و اهل کتاب، توانایی ذبح کردن داشت اگر ‏حیوانی را ذبح کرد، خوردن‎ ‎ذبیحه اش حلال است، ‏حال فرقی نمی کند، آن شخص، مرد یا زن، بالغ یا ‏صبی و آزاده یا‎ ‎بنده باشد، و در این باره هیچ اختلافی ‏نمی‎ ‎بینیم(.

البته اگر معلوم شود که اهل کتاب حیوانات را با وسایلی همچون برق و شک الکتریکی یا انداختن در آب و خفه کردنشان ذبح می کنند، در اینصورت این ذبایح حلال نیستند.

 

ولی ذبایح غیر یهودی و نصرانی(حال چه بت پرست باشد یا هندو یا بودایی یا مرتد یا لائیک یا کمونیست و امثال آنها) در اینصورت ذبایح آنها به هیچ وجه حلال نیست زیرا نصوص شرعی بر حرام بودن آن ذبایح تاکید دارد:

« حُرِّمَتْ عَلَیْکُمُ الْمَیْتَةُ وَالْدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِیرِ وَمَا أُهِلَّ لِغَیْرِ اللّهِ بِهِ وَالْمُنْخَنِقَةُ وَالْمَوْقُوذَةُ وَالْمُتَرَدِّیَةُ وَالنَّطِیحَةُ وَمَا أَکَلَ السَّبُعُ إِلاَّ مَا ذَکَّیْتُمْ »( مائده 3)

یعنی: گوشت مردار، و خون، و گوشت خوک، و حیواناتی که به غیر نام خدا ذبح شوند، و حیوانات خفه‏شده، و به زجر کشته شده، و آنها که بر اثر پرت‏شدن از بلندی بمیرند، و آنها که به ضرب شاخ حیوان دیگری مرده باشند، و باقیمانده صید حیوان درنده -مگر آنکه (بموقع به آن حیوان برسید، و) آن را سرببرید- و حیواناتی که روی بتها (یا در برابر آنها) ذبح می‏شوند، (همه) بر شما حرام شده است؛

‎ ‎تحریم ذبیحه دست مرتد:

پیامبرصلی الله علیه وسلممی فرماید:«مَنْ بَدَّلَ ‏دِینَهُ‎ ‎فَاقْتُلُوهُ«هرکس دینش را تغییر دهد او را‎ ‎بکشید»(بخاری)

‎ ‎تحریم ذبیحه دست مجوس:

 پیامبر صلی الله علیه وسلم ‎ ‎می فرماید:«سُنُّوا ‏بِهِمْ سُنَّةَ‎ ‎أَهْلِ غیر ناکحی نسائهم و لا آکلی ذبائحهم«

مثل اهل ‏کتاب با‎ ‎آنها رفتار کنید، با این تفاوت که نکاح زنانشان ‏و خوردن ذبائحشان حرام است.»

 

 خلاصه:

1.     حلال بودن، کشتار دست مسلمانان و اهل کتاب

2.     حرام بودن، کشتار دست غیر آنها از جمله، مشرکان، مرتدان، کافران و امثال آنها.

 

والله اعلم

وصلی الله وسلم علی محمد و علی آله و اتباعه الی یوم الدین

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com