حکم خرید و فروش و استفاده از کتابهای پزشکی که مشتمل بر تصاویر متنوع است
 

حکم خرید و فروش و استفاده از کتابهای پزشکی که مشتمل بر تصاویر متنوع است

الحمدلله،

ایرادی ندارد این کتابها را مثلا به یک دانشجوی پزشکی یا کتابفروشی بفروشید و یا آنرا با کتابهای مورد نیاز خود مبادله نمایید، زیرا هدف از این معامله بخاطر تصاویر داخل آن نیست، بلکه هدف خود کتاب بقصد آموزش است. زمانی جایز نیست که خریدار فقط بخاطر تصاویر آن کتاب را بخرد، یعنی بقصد نگهداری تصاویر آن، زیرا نگهداری تصویر جایز نیست، البته چنین چیزی هم معمولا نادر است، زیرا اگر کسی قصد نگهداری تصاویر را داشته باشد لزومی ندارد کتب پزشکی بخرد بلکه تصاویر زیادند حتی بصورت مجانی یافت می شوند ..

بطور کلی در مورد خرید کتاب و مجلات و یا اجناسی که حاوی تصاویر جاندار هستند، باید گفت : اگر هدف از خرید آنها بخاطر تصاویر روی آن باشد، این حرام است - مانند کسی که مجله ای بخرد و آنرا به دلیل تصاویرش می خرد و در منزل نگه می دارد – زیرا این به معنای گردآوری و نگهداری تصویر است، که مانع از داخل شدن ملائکه به خانه می شود، پیامبر صلی الله علیه وسلم می فرماید : «لاَ تَدْخُلُ الْمَلائِکَةُ بَیْتاً فِیْهِ کَلْبٌ وَلاَ صُورَةٌ» بخاری (5958)، مسلم (2106).

یعنی : «فرشتگان داخل خانه‌ای نمی‌شوند که در آن سگ یا تصویری باشد» .

اما اگر غالب این اشیاء دارای تصویر باشند، بگونه ایکه بر شخص سخت و دشوار آید که محصولاتی بدون تصویر (جاندار) بیابد، در این حالت ان شاء الله ایرادی ندارد که از آنها بخرد، تا دفع مشقت و سختی بر مسلمان شده باشد.

علامه ابن عثیمین – از فقهای معاصر - در کتاب "الشرح الممتع" (2/203) می گوید : «از جمله مصیبت هایی که در زمان حاضر فراگیر شده؛ وجود تصاویر بر هر شیئی بجز موارد نادری است، مثلا بر ظروف غذا، و بر کارتن مواد غذایی، و در کتابها، و روزنامه ها و مجلات، در هر شیئی یافت می شود مگر آنچه را خدا خواسته باشد، تا جائیکه حتی مواد غذایی را بر شکل تصویر تهیه می کنند، مانند بیسکویتی که بر شکل ماهی یا خرگوش درست کردند!

 (در چنین وضعیتی) می گوئیم : اگر انسان (اجناس) را بقصد نگهداری تصویر آن (بخرد) بدون شک این حرام است، یا مجلات تصویردار را بخاطر تصاویرشان بخرد، این حرام است، اما اگر برای کسب دانش و فایده و یا اطلاع بر اخبار باشد، امید دارم ایرادی بر آن نباشد، زیرا در غیر اینصورت موجب سختی و مشقت خواهد شد، و الله متعال می فرماید : « وَمَا جَعَلَ عَلَیکُم فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ » (حج 78). یعنی : « و در دین (اسلام) کار سنگین و سختی بر شما قرار ندارد».

و باز در جای دیگری از جناب علامه ابن عثیمین سوال می شود : بعضی از کتابهای علمی حاوی بعضی از تصاویر هستند، حکم فروش این کتابها چیست؟

پاسخ دادند : «کتابهای که حاوی تصویر اند به دو قسم تقسیم می شوند : قسمی از آنها (اساسا) برای تصویر تهیه و چاپ می شوند (موضوع کتاب خود تصویر است)، مثل مجله ... (که مخصوص عکس و تصویر است)، حال خرید یا نگهداری این مجله جایز نیست، زیرا هدف اول و آخر آن؛ تصویر است (نه چیز دیگری) . قسم دیگری (از کتابها) بقصد تصویر چاپ نمی شوند، بلکه هدف از چاب آن کتب برای فایده رساندن است، با این وجود ممکن است شامل تصاویری باشند، نگهداری این کتب ایرادی ندارد، زیرا پرهیز از آن دشوار است، و همینطور نابود کردن تصاویر یا پاک کردن سَر آنها نیز کاری سخت و دشوار است، و فروش آنها جایز است، زیرا مادام که استفاده از آن کتب جایز باشد فروش آن نیز جایز است.

اما اگر کتاب مشتمل بر تصویر زنان باشد، حکم آن نیز همانست که گفتم : آیا تو آن کتاب را بخاطر تصاویرش می خری؟! (حکم آن) مطابق قصد (انسان از خرید کتاب) است».

"اللقاء المفتوح" (115/ 22).

و اما استفاده از تصاویر در آموزش علوم پزشکی ایرادی ندارد، زیرا به این کار نیاز هست، اما لازمست که تائیکه ممکن هست بقدر نیاز استفاده شود و بدان توسعه نداد.

منبع : سایت (الإسلام سؤال وجواب).

 

والله اعلم

وصلی الله علی نبینا محمد وعلی اله وصحبه وسلم

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

 

IslamPP.Com