::ISLAMPP.COM::     دانلود کل سایت بصورت آفلاین! کلیک کنید     ::ISLAMPP.COM::     @ توجه توجه @ به سؤالات تکراری پاسخ داده نخواهد شد، پس لطفا قبل از ارسال سوال، در سایت جستجو کنید@

 اخبار جديد

صفحه أصلى

فتاواى متن

فتاواى صوتى

فتاواى تصويرى

گروهبندى فتاوى

كتابخانه فتاوى

جديدترين فتاوى

دانلود کتاب

اصول و تعبير خواب

فرستادن سؤال

جستجو در سايت

پيشنهادات و انتقادات

ارتباط با ما

درباره ما

آمار سايت

1056078 تعداد بازديد سايت

29705 تعداد كل فتاوى

9091 تعداد فتاواى متن

11381 تعداد فتاواى صوتى

9233 تعداد فتاواى تصويرى

66979747 تعداد كل فتاواى خوانده وشنيده شده

2736 تعداد كل فتاواى ارسال شده

مقاله هاي
<
  تعریف عبادت، عابد کیست، شروط صحت عبادت، اعمال عبادی که تنها برای خدا جایز هستند
 

نويسنده:سايت جامع فتاوي اهل سنت و جماعت

تعداد بازديد 16696

فرستادن به دوست 

  چاپ كردن

تاريخ اضافه 2012-03-16

 

تعریف عبادت، عابد کیست، شروط صحت عبادت، اعمال عبادی که تنها برای خدا جایز هستند

دکتر عمر سلیمان اشقر

 

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله رب العالمین و الصلاة و السلام علی رسول الله و علی آله و اصحابه الی یوم الدین و اما بعد :

مطلب اول: تعریف عبادت

توحید تنها با دو امر تحقق پیدا میکند:

اول: گواهی دادن به یگانگی خداوند در ذات و صفات.

دوم: در تمام عبادات تنها او مقصود و مراد باشد.

عبادت، عبارت است از: هر آنچه که مورد پسند و رضایت خداوند باشد از اقول و اعمال ظاهر و باطن. اعمال ظاهر مانند تلفظ به شهادتین و نماز و روزه، اعمال باطن مانند ایمان به خدا، فرشتگان، کتابهای آسمانی، پیامبران، و بیم و امید(خوف و رجا)

 

مطلب دوم: عابد کسی است که میان بیم و امید زندکی میکند.

عبادت راستین و واقعی آن است که انسان، میان محبت خداوند و بیم از وی وتذلل در برابر او و امید و چشم داشتن به رحمت های او زندگی کند.

عبادتی که ناشی از محبت، بیم و امید نباشد، در واقع حرکاتی توخالی و بی محتوایی را انجام میدهد که هیچ گونه ارزشی ندارند.

عبادت گذاری که خدا را دوست دارد اما در برابر او متواضع و فروتن نباشد و بیم و امید نداشته باشد، بسیار گرفتار گناه و معاصی شده، در حالی که چنان می پندارد که خداوند را دوست دارد و نیازی به عمل نمی بیند و بر انجام گناهان جرأت پیدا می کند. در گذشته قوم و کسانی بودند که بدون انجام هیچگونه اعمالی مدعی محبّت خدا بودند اما خداوند آنان را آزمود، چنانکه می فرماید:

« قُلْ إِن کُنتُمْ تُحِبُّونَ اللّهَ فَاتَّبِعُونِی یُحْبِبْکُمُ اللّهُ وَیَغْفِرْ لَکُمْ ذُنُوبَکُمْ وَاللّهُ غَفُورٌ رَّحِیمٌ» آل عمران: ٣١

(بگو: اگر خدا را دوست میدارید، از من پیروی کنید تا خدا شما را دوست بدارد.)

هر کس مدعی محبت خدا شود اما از رسول وی پیروی نکند، کاذب و دروغگو است.

امام شافعی می فرماید: اگر کسی را دیدید که روی آب راه می رود یا در فضا پرواز می کند، باورش نکنید تا اینکه از رسول الله صلی الله علیه وسلم پیروی نکند.

همین طور است امید صرف و رجاء تنها. پس اگر امید همراه با خوف و خشیت خداوند نباشد انسان بر انجام گناه جرأت پیدا کرده و از تدبیر وچاره اندیشی خدا غافل می شود، چنانکه می فرماید: «أَفَأَمِنُواْ مَکْرَ اللّهِ فَلاَ یَأْمَنُ مَکْرَ اللّهِ إِلاَّ الْقَوْمُ الْخَاسِرُونَ» الأعراف:٩٩

(آیا آنان از چاره نهانی و مجازات ناگهانی خدا ایمن و غافل شدهاند؟ در حالی از چاره نهانی و مجازات ناگهانی خدا جز زیانکاران (و از دستدهندگان عقل و انسانیّت) ایمن و غافل نمیگردند.)

همچنین اگر بیم همراه با امید نباشد همین حالت را دارد و انسان خائف محض نسبت به پروردگارش بد گمانش می شود و از رحمت پروردگار مأیوس میگردد، خداوند می فرماید:

«إِنَّهُ لاَ یَیْأَسُ مِن رَّوْحِ اللّهِ إِلاَّ الْقَوْمُ الْکَافِرُونَ» یوسف: ٨٧

(چرا که از رحمت خدا جز کافران ناامید نمیگردند.)

عبادت راستین همان است که عبادت گذار میان بیم و امید باشد، خداوند می فرماید:

«وَیَرْجُونَ رَحْمَتَهُ وَیَخَافُونَ عَذَابَهُ» الإسراء: ٥٧

( و به رحمت خدا امیدوار و از عذاب او هراسناکند.)

« أَمَّنْ هُوَ قَانِتٌ آنَاء اللَّیْلِ سَاجِدًا وَقَائِمًا یَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَیَرْجُو رَحْمَةَ رَبِّهِ» الزمر: ٩

((آیا چنین شخص مشرکی که بیان کردیم، بهتر است) یا کسی که در اوقات شب سجدهکنان و ایستاده به طاعت و عبادت مشغول میشود و (خویشتن را)از (عذاب) آخرت به دور میدارد، و رحمت پروردگار خود را خواستار میگردد.)

عبادت واقعی و عیادت گذار راستین کسی است که میان رغبت و رهبت باشد، همانطور که خداوند درباره ذکریا علیه السلام می فرماید: «إِنَّهُمْ کَانُوا یُسَارِعُونَ فِی الْخَیْرَاتِ وَیَدْعُونَنَا رَغَبًا وَرَهَبًا وَکَانُوا لَنَا خَاشِعِینَ» الأنبیاء: ٩٠

(آنان در انجام کارهای نیک بر یکدیگر سرعت میگرفتند، در حالی که چیزی میخواستند یا از چیزی میترسیدند ما را به فریاد میخواندند.)

بنده نیک و صالح گاهی امید و رغبت او را تقویت می کند و بخاطر علاقه و شوق بسوی خداوند، به پرواز درمی آید و گاهی هم بیم و ترس او را چنان احاطه می کند که نزدیک است از خشیت الهی ذوب شود، پس چنین انسانی همواره در صدد جلب خشنودی خداوند است و در عین حال از عقاب و عذاب وی می ترسد، از ترس عذاب او بسوی او پناه می برد و به رحمت هایش توقع و امید د ارد.

 

مطلب سوّم: ارکان عبادت

عبادت سه رکن دارد

1- اخلاص: یعنی اینکه عابد خشنودی خداوند و آبادی جهان آخرتش را اراده کند. رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید:

(انّما الاعمال بالبنات و انما لکل امرئی مانوی فمن کانت هجرته الی الله و رسوله فهجرته الی الله و رسوله و من کانت هجرته الی دنیا یصیبها او امرة ینکحها فهجرته الی ما هاجر الیه)

(مدار اعمال بر اساس نیت است، هر کس از عملش همان بهره را می برد که قصد آن را کرده است، هر کس برای خشنودی خداوند و رسول او هجرت کند، هجرتش برای خدا و رسول خواهد بود و هر کس به خطر دنیا و متاعی هجرت کند که بدان برسد و یا در هجرتش زنی را قصد کند و بخواهد با او ازدواج کند، هجرتش برای آن بوده که بسویش هجرت نموده است.) بخاری و مسلم.

ترک اخلاص عبادت را باطل می کند.

2- صدق: منظور از صدق، راستی در اراده و تصمیم است، بدین صورت که بنده تمام سعی و تلاشش را در پیروی از اوامر خداوند و پرهیز از مناهی او به خرج دهد و برای دیدار با خدا، خود را آماده کند و عجز و تکاهل و سستی در عبادت را ترک کند.

3- تبعیت از سنت رسول الله صلی الله علیه وسلم : یعنی خدا را مطابق شریعت و به شیوه ای که خداوند فرموده است و آنگونه که پیامبر صلی الله علیه وسلم دستور داده است عبادت کنند. زیرا که بندگی بدون علم نوعی بدعت است که رسول الله ص مردم را از آن برحذر داشته و آن را مورد نکوهش قرار داده است، اینگونه اعمال را ذلالت معرفی نموده است، چنانکه میفرماید:

«کل محدثة بدعة، وکل بدعة ضلالة، و کل ضلالة فی النار». (آری، هر عمل خود پدید آورده ای بدعت است و هر بدعتی، گمراهی است و هر گمراهی در دوزخ است.)

عمل بدعت گذار مردود و غیر مقبول است

در صحیح بخاری و مسلم از حضرت عایشه رضی الله عنها روایت است که رسول اکرم صلی الله علیه وسلم فرمود: «من أحدث فی امرنا هذا مالیس منه فهو رد» و در روایت مسلم: «من عمل عملا لیس علیه امرنا فهو رد» هرکس در دین ما از طرف خود چیزی بگوید مردود است- و هر کس عملی انجام دهد که منافی با امر و حکم ما باشد پذیرفته نیست. جامع الاصول تألیف ابن اثیر:1/ 289.حدیث شماره 75.

عباداتی که این سه رکن را نداشته باشند معتبر نیستند:

مادام که قصد و عزم و اراده راستین بوجود نیاید، عبادت تحقق نمی یابد، زیرا که عبادت به تمناها و آرزوها ی محض مبدل میگردد وانسان به انجام وادای آنها همت نمی گمارد و در نتیجه اراده و عزمی وجود نخواهد داشت و مادام که اخلاص و امتثال و پیروی از رسول الله صلی الله علیه وسلم وجود نداشته باشد، خداوند عبادت را نمی پذیرد.

 

مطلب چهارم: انواع عبادتهایی که نباید غیر خدا را در آنها قصد کرد

عباداتی که نباید غیر خدا را در آنها هدف قرار داد، بر چند نوعند:

یکم: عبادتهای اعتقادی :

این نوع عبادات پایه و اساس همة عبادتها را تشکیل میدهند. بدان صورت است که انسان اعتقاد داشته باشد به این که تنهاخداوند، پروردگاری است که آفرینش و فرمانروایی (خلق وامر)از آن او و سود و زیان بدست اواست، هیچ شریک و انبازی ندارد و جز به اذن و اجازة او کسی حق شفاعت را نخواهد داشت وجز او کسی نیست که شایستة پرستش باشد.

دوم: عبادات عملی و قلبی :

عبادتهای قلبی که نباید برای غیر خدا انجام گیرند و انجام دادنشان برای غیر خدا شرک به شمار می روند بسیارند، همچون بیم و امید به غیر خدا و میل و آرزو، وحشت و ترس از غیر خدا و دوستی و توبه و بازگشت و فروتنی و توکل به غیر خدا.

سوم: عبادتهای قولی و گفتاری :

همچون بر زبان آوردن شهادتین (کلمة توحید)، زیرا تنها اعتقاد داشتن به مفهوم و معنای آن کافی نیست، بلکه باید بدان اقرار نمود، نیز مانند طلب یاری و استعانت از خدا و پناه جستن از خدا و دعا و نیایش و تسبیح و تمجید خدا و تلاوت قرآن.

چهارم:عبادتهای بدنی :

مانند نماز، و روزه و حج، ذبح و نذر، و...

پنجم: عبادتهای مالی :

مانند زکات و انواع صدقات و کفاره ها و قربانی و نفقات دیگر.

 

وصلی الله وسلم علی نبینا محمد وعلی آله وصحبه أجمعین.

وآخر دعوانا أن الحمدلله رب العالیمن.

منبع: کتاب "عقیده و ایمان"؛ دکتر عمر سلیمان اشقر.