مختصری از فقه روزه
بسم الله الرحمن الرحيم
الحمدلله رب العالمین و الصلاة و السلام علی رسول الله و علی آله و اصحابه الی یوم
الدین و اما بعد :
1- روزه رمضان رکن مهم مسلمانی است که منکر آن کافر و تارک آن فاسق و گناهکار است.
2- روزه بر هر فرد مسلمان که توانایی بر روزهداری داشته باشد واجب و فرض عین است.
3- روزه بر زن در حالت حیض و نفاس واجب نیست، و در آن حالت روزه درست نیست و حرام
است و بعد از رمضان در حالت پاکی قضای آن واجب است.
4- حدوث حيض و نفاس، همچنان که در مفطرات روزه میآید، روزه را باطل میسازد.
5- اگر به وسیلة قرص ضد حاملگی که برای زن ضرر نداشته باشد و تجویز شود و حیض زن از
موعد مقرر به تأخیر افتد، روزه گرفتن در چنین روزهایی که عادتش به تأخیر افتاده،
واجب و درست است.
6- روزه بر بیماری که قدرت روزه گرفتن را ندارد واجب نیست، اگر امید به بهبود دارد،
پس از شفا یافتن قضا میگیرد و اگر بیماری مزمن است و امید به بهبود ندارد، باید در
برابر هر روز فدیه «طعام به مسکین» دهد (650 گرم گندم یا برنج).
7- بیماری که بیماری مزمن دارد و یا سالمندی که توانایی بر روزه گرفتن را ندارد در
حکم برابرند، یعنی از روزه معاف شرعیاند و در ازای هر روز فدیه میدهند.
8- زن باردار و زن شیرده در حکم روزه چهار حالت دارند :
الف : هرگاه هیچ نوع زیانی در اثر روزهداری به ایشان و فرزندشان نرسد، لازم است
روزه بگیرند و رخصتی در ترک روزه ندارند.
ب : هرگاه زیان متوجه خود زن شود و جنین یا طفل زیان نبیند، حق افطار را دارد و قضا
لازم میگردد.
ج : هرگاه در اثر روزهداری جنین یا طفل زیان بیند، حق افطار را دارد و علاوه بر
قضا، فدیه نیز لازم میگردد.
د : هرگاه «مادر و فرزند» هر دو زيان بینند، فقط قضا لازم میگردد و فدیه لازم
نمیشود.
9- مسافری که سفرش 16 فرسنگ یا بیشتر باشد و سفر او برای معصیت نباشد، میتواند از
رخصت فطر استفاده نماید، مشروط به اینکه پیش از اذان صبح سفر خود را آغاز نموده
باشد. و با وجود این روزه گرفتن بهتر است، مگر اینکه روزه او را بیتاب سازد،
میتواند افطار نماید و قضا لازم میگردد (1 فرسنگ = 6 کیلومتر).
10- روزه بر کسی که تمام روز بیهوش باشد، یا بر شخص دیوانه واجب نیست.
11- اگر شخص بیهوش لحظهای در روز به هوش آمد، روزهاش درست است.
12- اگر فرض شود، کسی تمام روز خواب رود و شب نیت روزه نموده باشد، روزهاش درست
است.
13- روزه بر کودک نابالغ واجب نیست، ولی وظیفة والدین است که فرزندان خود را از سن
هفت سالگی به روزهداری تشویق نمایند. و چون احتمال بلوغ از سن نه سالگی است، لذا
احتیاط آن است که کودکان را از سن هفت سالگی به روزه گرفتن عادت دهند.
14- رکن روزه دوتاست و یا به عبارت دیگر دو چیز در روزه واجب است:
الف : نیت.
ب : امساک و خودداری از مفطرات.
15- طريقة نیت : نیت به معنای عزم و ارادة قلبی بر انجام دادن عبادت است، و
لفظ آن که مؤکد نیت قلبی باشد عبارت است از : نیت کردم فردا روزه باشم، روزة ادای
فرض ماه مبارک رمضان امسال برای خداوند بلندمرتبه.
16- امساک به معنای خودداری از تمام چیزهایی است که روزه را باطل میکند، از صبح
صادق تا مغرب شرعی.
17- آنچه از مفطرات روزه میباشد و روزه را باطل میکنند عبارتند از :
1- خوردن و آشامیدن و رسیدن هر مادهای به جوف «خالیگاه» که ورود آن از راههای
باز طبیعی بدن باشد، حتی استنشاق بخور و دود سیگار و ...
2- جماع و نزدیکی زناشویی.
3- استمنا.
4- حدوث حیض، نفاس و زایمان.
5- جنون و دیوانگی.
6- بیهوشی مطلق تمام روز که لحظهای به هوش نیاید.
7- استفراغ به عمد.
8- سرم و آمپولی که رفع تشنگی و گرسنگی نماید.
18- آنچه روزه را باطل نمیکند به قرار زیر است :
1- استحمام و زیر آب رفتن به شرطی که آب از منافذ طبیعی بدن وارد «جوف» نشود.
2- استعمال سرمه در چشم و یا قطره و پماد چشمی.
3- سوزن و آمپول در رگ یا در عضله برای علاج و درمان.
4- خوردن و آشامیدن به طریق فراموشی، مشروط بر اینکه به محض متوجه شدن دست بردارد و
لقمه را فرونبرد.
5- چیره شدن استفراغ.
6- استعمال حنا بر دست یا پا و یا روغنمالی پوست بدن.
7- ورود گرد و غبار یا پشه که بدون قصد و اختیار وارد حلق روزهدار گردد.
8- محتلم شدن در روز، و تأخیر در غسل جنابت که در شب واجب شده به بعد از اذان صبح،
گرچه بهتر است پیش از اذان صبح غسل نماید.
19- کفارة روزه: مردی که روزة رمضان خود را به وسیله جماع عمدی باطل ساخت،
علاوه بر گنهکاری، امساک بقیة روز و قضای آن، کفاره نیز بر او لازم میگردد. کفاره
به ترتیب زیر است:
الف : آزاد کردن بردة مسلمان.
ب : در صورت نیافتن برده، دو ماه پی در پی روزه گرفتن.
ج : در صورت عدم توانایی شصت مسکین اطعام دادن، هر مسکینی یک مد : 650 گرم گندم یا
برنج.
20- فدیه روزه : فدیه به معنای اطعام مسکین است و در برابر هر روز یک مد
طعام واجب میگردد.
21- فدیه بر سه قسم است:
1- فدیهای که موجب اسقاط قضا میگردد.
2- فدیهای که موجب اسقاط قضا نمیگردد.
3- فدیة تأخیر قضا.
22- قسم اول فدیه، شامل دو نفر میباشد :
1- بیمار مزمن.
2- سالمند ناتوان که در برابر هر روز فدیه میدهد و روزهاش قضا ندارد.
23- قسم دوم که علاوه بر قضا، فدیه نیز لازم است شامل سه نفر میباشد:
الف : زن باردار که به خاطر ترس از جنین روزه نگرفته است.
ب : زن شیرده که به خاطر ترس از فرزند شیرخوار روزه نگرفته است.
ج : نجاتدهندهای که غریقی را نجات داده و موجب شکسته شدن روزهاش شده است. در هر
سه مورد علاوه بر قضای روزه، فدیه نیز لازم میگردد.
24- فدیه تأخیر مخصوص کسانی است که در قضای روزه سستی کردهاند و سال یا سالهایی
بر آن گذشته است. و به تعداد سالها برای هر روز یک فدیه لازم میگردد، مثلاً اگر
پنج روز قضا دارد و یک سال بر آن گذشته است، پنج مد فدیه لازم است، و اگر دو سال
گذشته است، برای پنج روز، ده فدیه لازم است.
25- تذکر : فدیة لازم، حتماً باید قوت غالب «گندم یا برنج» باشد و به هیچ
وجه قیمت جایز نیست. خداوند میفرماید :
« وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ» (بقره 184)
«و بر کسانی که توانایی روزه گرفتن ندارند، غذا دادن هر مسکین لازم است».
و طعام شامل قوت و غذای غالب مردم است. والله اعلم.
وصلی الله وسلم علی محمد و علی آله و اتباعه الی یوم الدین
| 
