::ISLAMPP.COM::     دانلود کل سایت بصورت آفلاین! کلیک کنید     ::ISLAMPP.COM::     @ توجه توجه @ به سؤالات تکراری پاسخ داده نخواهد شد، پس لطفا قبل از ارسال سوال، در سایت جستجو کنید@

 اخبار جديد

صفحه أصلى

فتاواى متن

فتاواى صوتى

فتاواى تصويرى

گروهبندى فتاوى

كتابخانه فتاوى

جديدترين فتاوى

دانلود کتاب

اصول و تعبير خواب

فرستادن سؤال

جستجو در سايت

پيشنهادات و انتقادات

ارتباط با ما

درباره ما

آمار سايت

1857978 تعداد بازديد سايت

29705 تعداد كل فتاوى

9091 تعداد فتاواى متن

11381 تعداد فتاواى صوتى

9233 تعداد فتاواى تصويرى

144707128 تعداد كل فتاواى خوانده وشنيده شده

113688 تعداد كل فتاواى ارسال شده

 

نمايش فتاوى

 

فتاوى -->> -->>  فتواى انتخاب شده

حکم تراشیدن موی سر
شماره فتوى 7911

تعداد بازديد 5073

فرستادن به دوست 

 چاپ كردن

تاريخ اضافه 2013-04-19

 

آیا تراشیدن موی سر مباح است یا سنت و یا مکروه؟ و آیا هیچیک از صحابه سرش را تراشیده است یا خیر؟ لطفا با دلیل و کامل جواب ارائه کنید.


الحمدلله،

تراشیدن موی سر شش حالت دارد :

حالت اول : کسی که به قصد طاعت و قربت الی الله موی سرش را می تراشد، و انسان بخاطر آن ماجور خواهد شد، و این حالت تنها در چهار مورد زیر است که پنجمی ندارد :

1- حج

2- عمره

خداوند متعال می‌فرماید : «لَقَد صَدَقَ اللهُ رَسُولَهُ الرُّؤیَا بِالحَقِّ لَتَدخُلُنَّ المَسجِدَ الحَرَامَ إن شَاءَ اللهُ آمِنِینَ مُحَلِّقِینَ رَؤُوسَکُم وَ مُقَصِّرِینَ لاَتَخَافُونَ» (فتح : 27).

یعنی: «خداوند خواب را راست و درست به پیامبر خود نشان داده است. به خواست خدا همه شما در امن و امان و سر تراشیده و مو کوتاه کرده و بدون ترس داخل مسجدالحرام خواهید شد».

و عبد الله بن عمر رضی الله عنه از رسول الله صلی الله علیه وسلم روایت می‌کند که ایشان فرمودند : «اللَّهُمَّ ارْحَمْ الْمُحَلِّقِینَ، قَالُوا: وَالْمُقَصِّرِینَ یَا رَسُولَ اللَّهِ، قَالَ: اللَّهُمَّ ارْحَمْ الْمُحَلِّقِینَ، قَالُوا: وَالْمُقَصِّرِینَ یَا رَسُولَ اللَّهِ، قَالَ: وَالْمُقَصِّرِینَ» متفق علیه

یعنی: خدایا کسانی را که موی سرشان را تراشیده اند مورد رحمت خود قرار ده، گفتند: و کسانی که موی سرشان را کوتاه کرده اند یا رسول الله، فرمود: خدایا کسانی را که موی سرشان را تراشیده اند مورد رحمت خود قرار ده، گفتند: و کسانی که موی سرشان را کوتاه کرده اند یا رسول الله، فرمود: و کسانی که موی سرشان را کوتاه کرده اند.

البته جمهور فقهاء در حکم تراشیدن یا کوتاه کردن موی سر اختلاف نظر دارند، اکثرشان بر این عقیده‌اند که تراشیدن یا کوتاه کردن موی سر در حج و عمره واجب است و انجام ندادن آن با ذبح حیوان (دم) جبران می‌شود ولی پیروان مذهب شافعی بر این عقیده‌اند که آن رکنی از ارکان حج است.

3- تراشیدن موی سر نوزاد در روز هفتم ولادتش، زیرا از حسن بن سمره روایت است که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمود : «کل غلام مرتهن بعقیقته، تذبح عنه یوم السابع و یحلق رأسه و یسمی» ابن ماجه 3165).

یعنی: «هر نوزادی به خاطر عقیقه‌اش در گرو است، که باید در روز هفتم عقیقه ذبح، و سر نوزاد تراشیده و نام‌گذاری شود».

و از ابورافع روایت است : وقتی حسن به دنیا آمد پیامبر صلی الله علیه وسلم به فاطمه فرمود : «احلقی رأسه، و تصدقی بوزن شعره فضة علی المساکین» صحیح ترمذی (1226).

یعنی: «سرش را بتراش و به وزن مویش نقره به مساکین صدقه بده».

4- هرگاه فرد کافری اسلام بیاورد، زیرا پیامبر صلی الله علیه وسلم مرد کافری که اسلام آورد را چنین امر کردند: «ألق عنک شعر الکفر و اختتن» أبو داود (356).

یعنی: «موی کفر را از خودت بردار و خودت را ختنه کن».

علمای اسلام اتفاق نظر دارند که تراشیدن موی سر بجز در چهار مورد فوق مستحب یا واجب نیست. الاستقامة لشیخ الإسلام 1/256.

 

حالت دوم : کسی که موی سرش را به نشانه ذلت و خواری در برابر غیر خدا بتراشد، که این جزو شرک است.

امام ابن قیم می فرماید: «.. چنانچه بعضی از مریدان موی سر خود را برای شیوخ (و پیرهای) خود می تراشند، مثلا یکی از مریدان می گوید : من موی سرم را برای فلانی تراشیدم، و تو برای فلانی تراشیدی! و این بمنزله آنست که بگوید : برای فلانی سجده بردم، زیرا تراشیدن سر دربردارنده نوعی خضوع و عبودیت و ذلت است، برای همین از جمله کمالات حج به شمار می رود..». "زاد المعاد" (4/159).

                                            

حالت سوم : بدعتی مکروه است که صورتهای زیادی می تواند داشته باشد، از جمله تراشیدن موی سر به قصد تعبد و دینداری – بجز چهار مورد حالت اول – مثلا تراشیدن موی سر را نشانه ای برای صالحین قرار دهند، و یا نشانه زُهد بدانند، چنانکه فرقه خوارج چنین می کردند، و حتی پیامبر صلی الله علیه وسلم درباره ظاهر خوارج چنین خبر دادند : « سِیمَاهُمْ التَّحْلِیقُ » یعنی: «چهره آنها با سر تراشیده شده است» بخاری (7562) و مسلم (1064).

امام قرطبی می گوید: «یعنی تراشیدن موی سر را نشانه ای برای خود مبنی بر ترک زینت دنیا قرار دادند، و شعار و علامتی تا بدان شناخته شوند، و این ازجهل و نادانی آنهاست.. و بدعتی در دین خدا..». شرح العمدة 1/231 ومجموع الفتاوی 21/118.

و یا آنچه که بعضی از مردم برای توبه اقدام به تراشیدن سرشان می کنند! و قطعا بدعت است، و احدی از صحابه و تابعین و یکی از ائمه مسلمین چنین نکردند. "مجموع الفتاوی" (21/118).

 

حالت چهارم : حرام است و صورتهای مختلفی دارد، از جمله موارد زیر :

1- تراشیدن موی سر در وقت مصیبت، مثلا یکی از نزدیکانش فوت کند و او به نشانه مصیبت یا عزا سرش را بتراشد، از ابوموسی اشعری رضی الله عنه روایت است که گفت : « إن رسول الله صلی الله علیه وسلم بریء من الصالقة والحالقة والشاقة» مسلم (149).

یعنی: «رسول خدا صلی الله علیه وسلم از زنی که هنگام مصیبت با صدای بلند گریه کند یا موی سرش را می‌کند و از زنی که گریبان خود را پاره می‌کند، اظهار بیزاری نموده است».

"الحالقة" یعنی آنکه در وقت مصیبت موی سرش را بتراشد یا بکند.

حتی حافظ ابن حجر در کتاب " الزواجر عن اقتراف الکبائر " کندن و یا تراشیدن موی سر در وقت مصیبت را بعنوان هفدهمین گناه کبیره ذکر کرده است.

2- تراشیدن موی سر به تقلید از کفار یا از باب علاقه به انسانهای فاسق که در بین مردم با موهای تراشیده مشهور شده اند، و یا اطراف سر را کوتاه کرده و وسط سرش را دراز می گذارد، پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند : «من تشبه بقوم فهو منهم» صحیح أبی داود (3401).

یعنی : «کسی که از گروهی تقلید کرد از جمله ی آنها محسوب می شود».

به فتوای (1425) نیز مراجعه کنید.

 

حالت پنجم : کسی که به علت نیاز و ضرورت موی سرش را بتراشد، مثلا مریض باشد و یا برای دفع حشرات، موی سرش را بتراشد، این حالت مباح و جایز است، شیخ الاسلام ابن تیمیه گفته : «این حالت به دلالت کتاب و سنت و اجماع جایز است». "مجموع الفتاوی" (12/117).

 

حالت ششم : کسی که سرش را بتراشد درحالیکه نیاز یا ضرورتی به آن ندارد و یا به سبب خاصی سرش را نمی تراشد، این حالت مورد اختلاف علماء است :

- امام مالک رحمه الله آنرا مکروه می داند، و گفته : چون نشانه و علامت اهل بدعت مانند خوارج است، حال آنکه پیامبر صلی الله علیه وسلم فرموده : «من تشبه بقوم فهو منهم» صحیح أبی داود (3401).

یعنی : «کسی که از گروهی تقلید کرد از جمله ی آنها محسوب می شود».

- بعضی دیگر از اهل علم گفتند : جایز و مباح است، زیرا هنگامی که جعفر بن ابیطالب رضی الله عنه وفات کرد، پیامبر صلی الله علیه وسلم پس از گذشت سه روز از وفات او نزد خانواده وی رفت و سلمانی (سر تراش) را امر کرد که سر پسران جعفر را بتراشد. صحیح أبی داود (3532).

و نیز به حدیثی استناد کردند که ابوداود در سنن خود آورده : «أن النبی صلی الله علیه وسلم رأی طفلاً قد حُلِق بعض رأسه، وتُرِک بعضه فقال : احلقوه کله أو اترکه کله» صحیح أبی داود (3535).

یعنی: رسول الله صلی الله علیه وسلم کودکی را مشاهده فرمود که بخشی از سرش اصلاح شده بود و قسمتی را اصلاح نکرده بود، فرمود : «یا همه‌ی سرش را بتراشید و یا همه‌اش را بگذارید».

امام نووی (از فقهای شافعیه) در " شرح مسلم " گفته : «این حدیث در مباح بودن تراشیدن موی سر صریح است و تاویل پذیر نیست».

اما مخالفین استدلال به این دو حدیث را به چالش کشاندند و گفتند :

اولا : تراشیدن موی سر در اینجا برای نیاز بوده، برای همین مباح شده، زیرا کودکان بیشتر از دیگران در معرض حشرات ریز هستند که وارد موی سر آنها شود، از آنجائیکه بیشتر در گل و لای و خاک و رطوبت بازی می کنند. "زاد المعاد" (4/159).

دوما : تراشیدن موی سر برای کودکان رخصت است که برای بزرگسالان این رخصت وجود ندارد.  مجموع الفتاوی (21/119) وشرح العمدة (1/230)

خلاصه علماء – برای حالت ششم – اختلاف نظر دارند که آیا تراشیدن موی سر جایز است و یا مکروه و یا افضل آنست که تراشیده نشود؟

الفاوی گفته : افضل آنست که جز برای حج و عمره تراشیده نشود، چنانکه پیامبر صلی الله علیه وسلم همراه اصحابش در آن دو انجام می دادند. عون المعبود (11/248).

 

والله اعلم

وصلی الله علی نبینا محمد وعلی اله وصحبه وسلم

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com