تقسیم ارث مردی که زن و یک خواهر و یک برادرزاده وارثان او هستند.
 

تقسیم ارث مردی که زن و یک خواهر و یک برادرزاده وارثان او هستند.

الحمدلله،

در ابتدا لازم به ذکر است که نباید وصیت متوفی تنفیذ شود، زیرا جایز نیست برای کسی که از متوفی ارث می برد وصیت نمود، یعنی آن مرد نمی تواند برای همسرش از اموالش وصیت نماید چون آن زن خود بعد از مرگ شوهرش از او ارث می برد و نیازی نیست تا وصیت شود که فلان مقدار از اموال به زن متوفی داده شود و وصیت احمد به زنش نامعتبر و باطل است.

و دلیل این حکم هم این فرموده ی رسول خدا صلی الله علیه وسلم است که فرمود: « إنَّ اللَّهَ قَدْ أَعْطی کُلَّ ذی حقَ حَقّهُ فلا وصیّةَ لِوارثٍ». بروایت احمد و ابوداود و ترمذی‌که آن را حسن دانسته است‌. و شیخ البانی در (إرواء الغلیل)- (1635). و صحیح الجامع – (7570).

یعنی: ‏«همانا خداوند به هر صاحب حقی ، حقش داده است؛ لذا وصیت برای وارث جایز ‏نیست ». ‏

پس جایز نیست که وصیت متوفی به همسرش تنفیذ شود، مگر آنکه دیگر وارثان (که در این سوال خواهر و پسر برادر متوفی هستند) راضی باشند، و اگر راضی نباشند نباید وصیت تنفیذ شود و بلکه باید اموال و دارایی متوفی مابین تمامی وارثان تقسیم شود.

بنابراین مقدمه:

از آنجاییکه احمد فوت کرده و او فرزندی ندارد و ظاهرا پدر و مادرش هم فوت کرده اند، و تنها همسر احمد و یک خواهرش و یک برادرزاده اش (پسر برادر) وارثان او هستند، پس ما بر این مبنا ملک احمد و دیگر اموالش را بین این سه نفر (زن، خواهر، پسر برادر) تقسیم می کنیم، و لازم به ذکر است که هر سه نفر آنها حق و سهمی از اموال احمد دارند و جایز نیست که به دلیل وصیت احمد تمامی اموال و دارایی او را به همسرش سپرد، زیرا حق دیگر وارثان ضایع می شود و این در اسلام جایز نیست و بایستی هرکدام بنا به تعریف و تقسیم بندی شریعت سهم خود را بردارند.

حال با این توضیحات سهم هر یک از آن سه نفر بصورت زیر می باشد:

باید کل اموال و دارایی منقول و غیر منقول متوفی را حساب کنید و سپس از کل آن:

1- یک چهارم به زن متوفی تعلق می گیرد، به دلیل فرموده ی الله تعالی :

«وَلَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَکْتُمْ إِنْ لَمْ یَکُنْ لَکُمْ وَلَدٌ» (نساء 12).

یعنی: و برای زنان شما، یک چهارم میراث شماست، اگر فرزندی نداشته باشید.

 

2- نصف اموال (یک دوم) به خواهر متوفی تعلق می گیرد، به دلیل فرموده ی الله تعالی:

« یَسْتَفْتُونَکَ قُلِ اللَّهُ یُفْتِیکُمْ فِی الْکَلالَةِ إِنِ امْرُؤٌ هَلَکَ لَیْسَ لَهُ وَلَدٌ وَلَهُ أُخْتٌ فَلَهَا نِصْفُ مَا تَرَکَ وَهُوَ یَرِثُهَا إِنْ لَمْ یَکُنْ لَهَا وَلَدٌ فَإِنْ کَانَتَا اثْنَتَیْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثَانِ مِمَّا تَرَکَ» (نساء 176).

یعنی: از تو (در باره ارث خواهران و برادران) سؤال می‏کنند، بگو: «خداوند، حکم کلاله (کسی‌ که‌ پدر و فرزندی‌ ندارد) را برای شما بیان می‏کند: اگر مردی از دنیا برود، که فرزند نداشته باشد، و برای او خواهری باشد، نصف اموالی را که به جا گذاشته، از او (ارث) می‏برد؛ و (اگر خواهری از دنیا برود، وارث او یک برادر باشد،) او تمام مال را از آن خواهر به ارث می‏برد، در صورتی که (میّت) فرزند نداشته باشد؛ و اگر دو خواهر (از او) باقی باشند دو سوم اموال را می‏برند».

 

3- مابقی اموال (پس از جدا کردن سهم همسر و خواهر متوفی) هر چه باقی ماند به پسر برادر متوفی تعلق می گیرد، به دلیل فرموده ی پیامبر صلی الله علیه وسلم : « ألحقوا الفرائض بأهلها، فما بقی فهو لأولی رجل ذکر». روایت بخاری ومسلم

یعنی: « سهمیه های ارث را به صاحبان آنها بدهید، هر چه باقی ماند؛ به نزدیک ترین ‏فرد مذکر (از خویشاوندان میت) بدهید».‏

 

حال با این تقسیم بندی که از سوی شریعت تعریف شده، برای آنکه بصورت دقیق اموال را تقسیم کنیم باید کل اموال نقدی و غیر نقدی (از قبیل زمین و اتومبیل و ..) را ارزش یابی کنیم و آنرا به بیست (20) قسمت تقسیم نماییم و سپس از کل آن 20 قسمت:

1- پنج (5) سهم به زن متوفی تعلق می گیرد.

2- ده (10) سهم به خواهر متوفی تعلق می گیرد.

3- مابقی که پنج (5) سهم است نیز به برادر زاده متوفی تعلق خواهد گرفت.

 

(در ضمن اگر زن متوفی تاکنون مهریه خود را از شوهرش پرداخت نکرده، قبل از هرچیز و قبل از تقسیم ارث ابتدا باید مهریه ی زن داده شود مگر آنکه او خودش از مهریه گذشت کرده باشد، بعد از آن هرچه باقی بماند بین سه نفر تقسیم می شود، یعنی زن علاوه بر مهریه دوباره از تقسیم ارث سهم خواهد داشت).

در انتها به سوال کننده توصیه می شود که با توجه به اینکه موضوع تقسیم ارث خطیر و مهم می باشد و پیچیدگی خاص خود را دارد، از اینرو شایسته است که این تقسیم بندی را نزد محکمه و قاضی شرع و یا اهل علم انجام دهید که از وضعیت و احوال متوفی و وارثان بطور مستقیم اطلاع دارد، چرا که ممکن است افراد دیگری نیز سهم و حقی داشته باشند و یا متوفی به کسانی مدیون و بدهکار باشد و سوال کننده از آن بی اطلاع باشد و ممکن است حقوق آنها پایمال گردد، بنابراین شما نبایستی به این فتوی بسنده کنید.

 

والله اعلم

وصلی الله وسلم علی محمد وعلی آله وأصحابه والتابعین لهم بإحسان إلی یوم الدین

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com